طرح ملی نوسازی ناوگان حملونقل و موتورسیکلتهای فرسوده
از اسقاط روزانه ۸۸۰ خودرو تا مدیریت ۱۴ میلیون موتورسیکلت در کشور
گزارش ویکی — آمارهای رسمی نشان میدهد روند اسقاط وسایل نقلیه فرسوده در کشور با شتاب بیشتری دنبال میشود و برنامه نوسازی ناوگان، بهعنوان یکی از محورهای اصلی کاهش آلودگی هوا و ارتقای سلامت عمومی، وارد فاز گستردهتری شده است.
براساس اعلام مسئولان وزارت صنعت، معدن و تجارت، تنها در سال جاری بیش از ۱۷۴ هزار خودرو اسقاط شده که یعنی روزانه حدود ۸۸۰ دستگاه از چرخه تردد خارج میشود. این روند با هدف کاهش آلایندگی، مصرف سوخت و افزایش ایمنی همچنان ادامه دارد و پیشبینی میشود تا پایان سال، بیش از ۲۵۰ هزار خودرو از رده خارج شود.
تصویر سریع از وضعیت نوسازی و اسقاط
جزئیات طرح ملی نوسازی موتورسیکلتها و خودروهای فرسوده، اسقاط روزانه ۸۸۰ خودرو، مدیریت ۱۴ میلیون موتورسیکلت در کشور و تأثیر ۱۰ درصدی بر کاهش آلودگی هوا.
| شاخص کلیدی | مقدار/وضعیت |
| تعداد کل موتورسیکلتهای در حال تردد | ۱۴ میلیون دستگاه |
| تعداد موتورسیکلتهای فرسوده | حدود ۱۱ میلیون دستگاه |
| آمار اسقاط انواع خودرو در سال جاری | ۱۷۴ هزار دستگاه |
| میانگین اسقاط روزانه خودرو | ۸۸۰ دستگاه |
| تعداد مراکز فعال اسقاط | حدود ۱۸۰ مرکز |
| ثبتنام در طرح جایگزینی موتورسیکلت | ۲۳ هزار و ۲۹۵ نفر |
| صرفهجویی مصرف سوخت در صورت نوسازی | تا ۴ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر |
| تأثیر مورد انتظار بر کاهش آلودگی | حدود ۱۰ درصد |
| وزن قابل بازیافت هر موتورسیکلت | ۹۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم |
تمرکز بر نوسازی موتورسیکلتها؛ ۹۰ درصد ناوگان فرسوده
محمد اتابک، وزیر صمت اعلام کرد:
«حدود ۱۱ میلیون از ۱۴ میلیون موتورسیکلت کشور فرسوده هستند و این موضوع به یک چالش ملی تبدیل شده است.»
وی تأکید کرد که موتورسیکلتها سهم قابلتوجهی در آلودگی هوا، آلودگی صوتی، مصرف سوخت و تصادفات شهری دارند و بدون برنامهای فراگیر، مدیریت ترافیک و سلامت عمومی دچار آسیب خواهد شد.
راهاندازی سامانه نوسازی
سامانهای زیرنظر سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) ایجاد شده تا مالکان موتورسیکلتهای فرسوده در آن ثبتنام کنند. تاکنون ۲۵ هزار درخواست ثبت شده و تحویل موتورسیکلتهای جدید آغاز شده است.
محورهای اصلی طرح:
- جایگزینی با موتورسیکلتهای کممصرف یا برقی
- ارائه تسهیلات بانکی
- همکاری با پلیس، بانکها و صنعتگران
- هویتدار شدن کامل موتورسیکلتها برای مدیریت تردد و قانونمندی
سیاست اسقاط نسبتمحور؛ خروج فرسوده در ازای ورود جدید
اتابک در توضیح سیاست اجرایی اعلام کرد:
«برای عرضه هر موتورسیکلت یا خودروی سنگین جدید، **یک دستگاه فرسوده باید از چرخه تردد خارج شود.»»
هماکنون قیمت گواهی اسقاط:
- موتورسیکلت معمولی: ۸.۷۵۰.۰۰۰ تومان
- موتورسیکلت برقی: ۲۶.۸۵۰.۰۰۰ تومان
وزارت صمت اعلام کرده مشوقها در حال بازبینی است تا مشارکت مردم افزایش یابد.
اسقاط خودروهای سواری و سنگین؛ آمار تفکیکی
فرشاد مقیمی، معاون وزیر صمت و رئیس ایدرو اعلام کرد:
| تعداد اسقاطشده از ابتدای سال | نوع وسیله نقلیه |
| ۱۴۵ هزار دستگاه | سواری |
| ۵۲۳ دستگاه | کامیون |
| ۱۲۳۲ دستگاه | اتوبوس |
| ۱۱۳۲ دستگاه | مینیبوس |
| ۵۸ دستگاه | کشنده |
| ۵۸۲۳ دستگاه | کامیونت |
| ۷۴۱۱ دستگاه | تاکسی |
| ۷۳۶ دستگاه | موتورسیکلت |
وی افزود:
«اگر برنامه مصوب تکمیل شود، تا پایان سال ۲۵۰ هزار خودرو اسقاط خواهد شد.»
صرفهجویی سوخت و اقتصاد چرخشی؛ دستاوردها
مقیمی گفت
- موتورسیکلتهای کاربراتوری در هر ۱۰۰ کیلومتر ۷ لیتر بنزین مصرف میکنند
- با نوسازی، مصرف به ۲.۵ تا ۳.۵ لیتر میرسد
→ تا ۴ لیتر صرفهجویی بهازای هر ۱۰۰ کیلومتر
این کاهش مصرف
- هزینههای انرژی کشور را کاهش میدهد
- امکان صادرات سوخت را افزایش میدهد
- به کاهش خروج ارز کمک میکند
بازیافت در اسقاط
هر موتورسیکلت پس از اسقاط
| ماده بازیافتی | میانگین |
| فولاد | ۵۵–۶۵ کیلوگرم |
| آلومینیوم | ۲۳ کیلوگرم |
| مس | ۱–۱.۵ کیلوگرم |
| لاستیک | ۶–۱۲ کیلوگرم |
| پلیمر | ۸–۱۲ کیلوگرم |
→ این مقادیر در ۱۱ میلیون دستگاه، به تأثیر اقتصادی عظیم میرسد.
آلودگی هوا؛ نقش نوسازی در کاهش بحران تنفس
براساس مطالعات ارائهشده:
«نوسازی ناوگان میتواند حدود ۱۰ درصد آلودگی هوا را کاهش دهد.»
و طی دو سال اخیر ۵۳۰ هزار وسیله نقلیه فرسوده از رده خارج شده است.
کلانشهرهایی مانند تهران بیشترین بهره را از این طرح خواهند برد؛ جایی که سهم موتورسیکلت در آلودگی هوا بسیار بالاتر از خودروهاست.
پیشنیازهای موفقیت طرح
مسئولان اشاره کردهاند:
- افزایش مشوقهای مالی
- امکان مشارکت گروههای شغلی پرمصرف
- توسعه زیرساخت موتورسیکلتهای برقی
- نظارت مداوم پلیس و شهرداریها
- هماهنگی قوه قضاییه و نهادهای مالی
برای جلوگیری از بینظمی ترافیکی آینده، هویتدار شدن موتورسیکلتها ضروری اعلام شده است.
