پیشی گرفتن پلاگینهیبیریدیها از دیزلیها؛ نقطه عطفی در بازار خودروی اروپا
بازار خودروی اروپا در سال ۲۰۲۵ وارد مرحلهای شده که بسیاری آن را «نقشهراه جدید پیشرانهها» توصیف میکنند؛ مرحلهای که در آن، فناوریهای کممصرف و کمآلاینده نهفقط در برنامهریزی خودروسازان، بلکه در انتخاب مصرفکنندگان نقش محوری پیدا کردهاند. در تازهترین دادههای منتشرشده از اتحادیه اروپا، خودروهای پلاگینهیبیریدی برای نخستینبار در تاریخ توانستهاند از دیزلیها پیشی بگیرند؛ اتفاقی که پیامدهای آن تنها محدود به فروش سالانه نیست و میتواند آینده انرژی و حملونقل این قاره را دگرگون کند.
تغییر شتابدار ساختار بازار؛ اروپا وارد دوره تازهای میشود
قواعد سنتی جای خود را به انتخابهای زیستمحیطی میدهد
بازار خودروی اروپا در دهههای گذشته بهطور سنتی بر دو فناوری متکی بود: موتورهای بنزینی و بهویژه دیزلی. سهم دیزلیها تا میانه دهه ۲۰۱۰ از مرز ۵۰ درصد هم عبور کرده بود و در بسیاری از کشورهای اروپایی بخش اصلی ناوگان شهری و بینشهری را تشکیل میدادند. اما مجموعهای از تغییرات سیاستی، اجتماعی و فناورانه باعث شده اکنون این توازن از بنیاد تغییر کند.
مصرفکنندگان در سالهای اخیر بهدنبال راهحلهایی هستند که علاوهبر کارایی، به دغدغههای زیستمحیطی آنها نیز پاسخ دهد. در چنین فضایی، خودروهای برقی و هیبیریدی بهویژه مدلهای پلاگینهیبیریدی که قابلیت حرکت تمامبرقی را هم دارند، توانستهاند جایگاه چشمگیری برای خود ایجاد کنند.
سقوط آرام اما مداوم دیزل؛ از اوج ۵۰ درصدی تا رتبه چهارم بازار
تأثیر مستقیم رسوایی دیزلگیت و سختگیریهای آلایندگی
دیزلیها تا پیش از سال ۲۰۱۵ ستون فقرات بازار اروپا بودند. اما رسوایی دیزلگیت گروه فولکسواگن نقطه آغاز فروپاشی اعتماد عمومی به فناوری دیزل شد. با تشدید مقررات آلایندگی، افزایش مالیات، سختگیری در آزمونهای فنی و تغییر سیاستهای ملی، سرعت افول دیزل بیشتر شد.
در سال ۲۰۱۷ بنزینیها برای نخستینبار از دیزلیها سبقت گرفتند. چهار سال بعد، نوبت هیبریدهای خودشارژ بود که بالاتر از دیزل قرار بگیرند. در سال ۲۰۲۲ نیز خودروهای تمامبرقی توانستند رتبه دوم جدول فروش را از دیزلیها بگیرند. و اکنون در سال ۲۰۲۵، دیزلیها تنها ۸ درصد از سبد فروش اروپا را تشکیل داده و به رتبه چهارم سقوط کردهاند.
پلاگینهیبیریدیها چگونه به جایگاه جدید رسیدند؟
ترکیب مزایای یک خودروی برقی و یک خودروی بنزینی
خودروهای پلاگینهیبیریدی (PHEV) ترکیبی از دو دنیا هستند:
هم مصرف سوخت پایینی دارند و هم امکان سفرهای طولانی بدون نگرانی از تمامشدن شارژ را فراهم میکنند. همین ترکیب باعث شده برای بسیاری از خانوادهها که با محدودیت زیرساخت شارژ روبهرو هستند، گزینهای منطقیتر نسبت به مدلهای تمامبرقی باشند.
طبق دادههای ACEA، پلاگینهیبیریدیها در ۱۰ ماه نخست ۲۰۲۵ حدود ۹.۴ درصد از کل بازار اروپا را در اختیار داشتهاند؛ رقمی که برای اولینبار دیزلیها را پشت سر گذاشته است.
سیاستهای دولتی؛ موتور محرک رشد PHEVها
اتحادیه اروپا با وضع مقررات سختگیرانه CO₂، تعیین استانداردهای جدید و افزایش هزینه آلایندگی، عملاً خودروسازان را به سمت تولید خودروهای پاکتر هدایت کرده است. بسیاری از کشورها نیز مشوقهای مالیاتی قابلتوجهی برای خرید خودروهای هیبیریدی و برقی ارائه میکنند. در بازارهایی مانند آلمان، فرانسه و هلند، تفاوت مالیات و تعرفه میان خودروهای پاک و سنتی بهحدی است که انتخاب اقتصادی عملاً به نفع مدلهای هیبیریدی تمام میشود.
آینده دیزل؛ آیا بازگشتی در کار است؟
فشار سیاستی تا ممنوعیت کامل در ۲۰۳۵
با نزدیکشدن به سال ۲۰۳۵ که قرار است فروش خودروهای جدید درونسوز در اروپا متوقف شود، بسیاری از خودروسازان تولید دیزل را به حداقل رساندهاند. تمرکز جدید بر الکتریکیسازی ناوگان شهری و عمومی نیز فضای مانور بیشتری برای خودروهای دیزلی باقی نمیگذارد.
حتی در مدلهای سنگین و نیمهسنگین، که دیزل همچنان نقش سنتی خود را دارد، روند جایگزینی با فناوریهای هیبریدی، هیدروژنی و برقی سریعتر از گذشته پیش میرود. بهنظر میرسد سهم ۸ درصدی فعلی دیزل، نه یک کف پایدار، بلکه مرحلهای در مسیر کاهش بیشتر باشد.
رقابت جدید؛ چین، برندهای اروپایی و موج محصولات مقرونبهصرفه
چالش بزرگی به نام خودروهای ارزان چینی
در کنار تحول فناوری، بازار اروپا با موج تازهای از خودروهای برقی چینی مواجه است که بهدلیل قیمت پایینتر و امکانات رقابتی، تهدیدی برای برندهای سنتی محسوب میشوند. این مسئله سبب شده اروپاییها سرعت نوآوری را افزایش دهند تا بتوانند در مقابل این رقبا جایگاه خود را حفظ کنند.
رنو اخیراً نسل جدید توئینگو را بهعنوان یک خودروی ارزانبرقی معرفی کرده و فولکسواگن نیز قصد دارد مدلهای اقتصادی مانند ID پولو و یک مدل برقی ارزانقیمت در سال ۲۰۲۷ عرضه کند.
پیامدهای جهانی؛ اروپا چگونه بر بازارهای دیگر اثر میگذارد؟
انتقال الگوی گذار از دیزل به PHEV به کشورهای درحالتوسعه
کاهش سهم دیزل در اروپا تنها یک تحول محلی نیست. بسیاری از کشورهای درحالتوسعه که در سالهای گذشته تقاضای بالایی برای خودروهای دیزلی داشتهاند، بهدلیل کاهش تولید جهانی و گرایش خودروسازان به فناوریهای پاک، ناچارند مسیرهای جایگزین پیدا کنند. در نقاطی که زیرساخت شارژ هنوز کامل نیست، فناوری پلاگینهیبیرید میتواند نوعی راهحل بینابینی باشد.
جمعبندی؛ پایان یک دوره و آغاز مسیری تازه
پیشی گرفتن پلاگینهیبیریدیها از دیزلیها، یک رویداد آماری معمولی نیست؛ بلکه نشانه پایان دورهای است که اروپا بر موتورهای دیزلی تکیه داشت. سیاستهای زیستمحیطی، حمایتهای مالی دولتها، تغییر سلیقه مصرفکنندگان و رقابت شدید میان برندهای سنتی و خودروسازان جدید، ساختاری را شکل داده که در آن فناوریهای پاک و کممصرف نقش اصلی را ایفا میکنند.
مسیر آینده صنعت خودرو اروپا روشن است: ترکیب الکتریکیسازی، کاهش آلایندگی، و حرکت تدریجی به سوی حذف کامل درونسوزها. با این روند، دهه پیشِرو احتمالاً یکی از تعیینکنندهترین دورهها در تاریخ صنعت خودروسازی جهان خواهد بود.
