۲۵ هزار خودرو وارد کشور شد | جزئیات اجرای تعرفه پلکانی واردات خودرو در سال ۱۴۰۴
پس از ماهها توقف و ابهام در مسیر واردات خودرو، با تصویب تعرفه پلکانی واردات خودرو توسط مجلس، روند ترخیص و ثبت سفارش خودروهای وارداتی از سر گرفته شد. طبق آمار رسمی گمرک ایران، تاکنون حدود ۲۵ هزار دستگاه خودرو وارد کشور شده است؛ اما کارشناسان میگویند افزایش نرخ ارز محاسباتی گمرک و محدودیتهای مالی دولت همچنان مانع از رشد سریع این روند است.
تأیید نهایی تعرفه پلکانی و بازگشت جریان واردات خودرو
پس از ماهها بلاتکلیفی در نحوه محاسبه حقوق ورودی خودرو، سرانجام هیئت تطبیق مقررات مجلس شورای اسلامی مصوبه دولت مبنی بر اجرای تعرفه پلکانی واردات خودرو را تأیید کرد. این تصمیم، نقطهعطفی در سیاست جدید واردات خودرو به شمار میرود و انتظار میرود مسیر ورود خودروهای اقتصادی و لوکس به بازار ایران را تسهیل کند.
بر اساس قانون بودجه ۱۴۰۴ و واردات خودرو، گمرک ایران موظف است تا پایان سال حدود ۱۱۰ هزار میلیارد تومان (۱۱۰ همت) از محل عوارض و حقوق ورودی واردات خودرو تأمین کند. اما تا پایان آبانماه، درآمد گمرک از این محل کمتر از ۵ هزار میلیارد تومان بوده؛ عددی که نشان میدهد هدفگذاری دولت در هشتماهه نخست سال محقق نشده است.
علت توقف واردات خودرو در سال ۱۴۰۴ چه بود؟
از ابتدای سال جاری، توقف واردات خودرو ناشی از دو عامل اصلی بود:
۱. بلاتکلیفی در تعیین نرخ تعرفه واردات و نحوه محاسبه عوارض خودرو
۲. افزایش ناگهانی نرخ محاسباتی ارز گمرکی از ۲۸٬۵۰۰ تومان به حدود ۷۰٬۰۰۰ تومان
این تغییر بیش از ۲.۵ برابری در نرخ ارز محاسباتی موجب شد قیمت خودروهای وارداتی در بازار ایران بهصورت جهشی افزایش یابد. از سوی دیگر، طرح اولیه دولت برای تعرفه ثابت ۱۰۰ درصدی خودرو نیز نگرانیهایی را در میان واردکنندگان ایجاد کرد و بهطور موقت روند ثبت سفارش واردات خودرو را متوقف ساخت.
تعرفه پلکانی؛ راهحل دولت برای تعادل بازار
در پی نوسانات قیمتی و رکود واردات، دولت پیشنهاد اجرای تعرفه پلکانی واردات خودرو را مطرح کرد؛ طرحی که بر اساس آن، خودروهای اقتصادی با تعرفه حدود ۲۰ درصد وارد میشوند و مدلهای لوکستر با تعرفههای بالاتر مشمول پرداخت خواهند بود.
هدف اصلی این سیاست، کنترل قیمت نهایی در بازار و همزمان تأمین منابع مالی بودجه است. به گفته کارشناسان، تعرفه خودروهای اقتصادی در این مدل کاهش یافته تا ورود خودروهای میانرده به بازار تسهیل شود، در حالیکه برای نرخ تعرفه خودروهای لوکس همچنان محدودیتهای شدید باقی مانده است.
آمار واردات خودرو در سال ۱۴۰۴
بر اساس آخرین دادههای رسمی گمرک ایران، از ابتدای سال تا نیمه آبان ۱۴۰۴ حدود ۲۵ هزار خودرو وارد کشور شد. با این حال، کارشناسان معتقدند رقم فعلی فاصله زیادی با نیاز واقعی بازار دارد و حتی در صورت تثبیت سیاستهای جدید، تحقق هدف بودجهای ۱۱۰ همت بعید به نظر میرسد.
بخشی از واردات انجامشده از طریق ضمانتنامههای بانکی و روشهای اعتباری بوده و انتظار میرود در چهار ماه پایانی سال با افزایش ثبت سفارش و ترخیص خودرو از گمرک، آمار نهایی رشد محسوسی داشته باشد.
دو موج افزایش قیمت در بازار خودروهای وارداتی
بازار خودروهای وارداتی در سال ۱۴۰۴ دو موج افزایش قیمت را تجربه کرد:
- موج اول با افزایش نرخ محاسباتی ارز گمرکی از ۲۸٬۵۰۰ به ۷۰٬۰۰۰ تومان، که هزینه تمامشده واردات را بهشدت افزایش داد.
- موج دوم در نتیجهی پیشنهاد اولیه تعرفه ۱۰۰ درصدی خودرو برای تمامی مدلها، که موجب توقف ترخیص خودروها و افزایش انتظارات تورمی شد.
تصویب نهایی تعرفه پلکانی در مجلس باعث فروکش نسبی التهابات بازار شد، هرچند تأثیر آن بر قیمت خودروهای خارجی هنوز محدود است.
اثر تعرفه پلکانی بر درآمد گمرک و بودجه ۱۴۰۴
اجرای تعرفه پلکانی میتواند در کوتاهمدت باعث افزایش درآمد گمرک از واردات خودرو شود و بخشی از کسری بودجه ۱۴۰۴ را جبران کند. اما کارشناسان هشدار میدهند تا زمانی که نرخ بالای ارز محاسباتی گمرک کاهش نیابد، واردکنندگان تمایل چندانی برای ثبت سفارشهای بزرگ نخواهند داشت.
به گفته تحلیلگران اقتصادی، دولت اکنون میان دو هدف متضاد قرار دارد: از یکسو کنترل قیمت خودروهای وارداتی برای حفظ ثبات بازار، و از سوی دیگر، تأمین منابع مالی از محل حقوق ورودی خودرو برای پوشش کسری بودجه.
آینده بازار خودروهای وارداتی در آبان ۱۴۰۴
با رسمی شدن مصوبه تعرفه پلکانی، انتظار میرود در ماههای پایانی سال جریان واردات خودرو بهتدریج به روال طبیعی بازگردد. با این حال، سیاست ارزی دولت و تصمیمات بعدی درباره نحوه محاسبه ارز گمرکی، نقش تعیینکنندهای در روند قیمتگذاری و حجم واردات خواهند داشت.
در صورت ثبات نرخ ارز و تسهیل فرآیندهای گمرکی، احتمال دارد تعداد خودروهای ترخیصشده تا پایان سال از ۴۰ هزار دستگاه فراتر رود. در غیر این صورت، بازار خودروهای وارداتی همچنان با عرضه محدود و قیمتهای بالا مواجه خواهد بود.
جمعبندی
تصویب تعرفه پلکانی واردات خودرو پس از ماهها بلاتکلیفی، بهعنوان گامی مثبت در مسیر احیای تجارت خودروهای خارجی شناخته میشود. با وجود آنکه تاکنون ۲۵ هزار خودرو وارد کشور شده است، مسیر تحقق اهداف بودجهای و تعادل در بازار همچنان پرچالش است.
اگر دولت بتواند میان حمایت از مصرفکننده و جبران کسری بودجه تعادل برقرار کند، اجرای این سیاست میتواند آغازگر فصل تازهای برای بازار خودروهای وارداتی ایران باشد — فصلی که در آن شفافیت تعرفهها و ثبات ارزی نقش اصلی را ایفا خواهند کرد.
