بازار خودرو در انتظار سیگنالهای سیاسی و ارزی
کاهش قدرت خرید در سایه زمانهای انتظار طولانی
رکود تورمی، تردید سیاسی و نوسانات ارزی، سه ضلع مثلثی هستند که چشمانداز بازار خودرو در سال ۱۴۰۴ را مبهم کردهاند. در شرایطی که قیمتها در برخی بخشها کاهش و در بخشهایی افزایش یافتهاند، قدرت خرید مصرفکننده به پایینترین سطح یک دهه اخیر رسیده و زمان انتظار برای خرید خودرو رکوردشکنی کرده است.
بازار خودرو ایران در بهار ۱۴۰۴ به یکی از راکدترین و بلاتکلیفترین دورههای خود رسیده است؛ جایی که تصمیمگیری برای خرید، فروش و حتی تولید، بهشدت تحت تأثیر تحولات سیاسی، تغییرات نرخ ارز و وضعیت تورم ساختاری قرار دارد.
کارشناسان صنعت خودرو معتقدند عامل اصلی بیتحرکی بازار، انتظار برای مشخصشدن نتایج مذاکرات سیاسی و رویکردهای اقتصادی دولت است. این فضای تعلیقی باعث شده بسیاری از خریداران و فروشندگان صرفاً در نقش تماشاگر باقی بمانند.
یکی از کارشناسان صنعت خودرو در گفتوگویی تصریح میکند:
«رشد هزینههای واردات و تغییر منشأ ارز، قیمت خودروهای وارداتی را از همان ابتدای سال بالا برد. حتی اگر تعرفهها ثابت بمانند، فشار تورمی بهقدری بالاست که بازار ظرفیت کاهش قیمت را ندارد. در واقع، نوسانات قیمت بیشتر به تحرکات کوتاهمدت نرخ ارز وابسته است تا سیاستگذاری بلندمدت.»
طبق اعلام گمرک و سازمان توسعه تجارت، تعرفههای وارداتی سال ۱۴۰۳ بدون تغییر در سال ۱۴۰۴ ادامه خواهند داشت؛ موضوعی که گرچه قدری از بلاتکلیفیها کاسته، اما برای احیای رونق در بازار کافی نیست. کارشناسان پیشبینی میکنند که بهزودی قیمت برخی خودروهای مونتاژی، وارداتی و حتی داخلی بار دیگر افزایش یابد.
زمان انتظار؛ آینهای از شکاف اقتصادی
مطالعهای تازه نشان میدهد که با حقوق پایه مصوب ۱۴۰۴ (۱۰ میلیون و ۳۹۰ هزار تومان)، برای خرید ارزانترین خودرو بازار یعنی پراید وانت، باید حدود ۳۸.۵ ماه پسانداز کرد؛ این رقم برای پژو ۲۰۷ حدود ۶.۵ سال و برای تارا اتوماتیک حدود ۹ سال است.
این ارقام در حالی مطرح میشوند که در سال ۱۳۸۹، برای خرید پراید فقط به ۲۵ ماه پسانداز نیاز بود. این یعنی، نهتنها رشد قیمتها ادامه داشته، بلکه قدرت خرید واقعی مردم بهشدت کاهش یافته است. اگر هزینههای معیشتی را نیز در نظر بگیریم، زمان واقعی انتظار برای خرید خودرو از این هم بیشتر خواهد بود.
افت و خیز قیمتها در بازار هفته پایانی
بازار خودرو طی روزهای گذشته با رفتار دوگانه قیمتها مواجه بوده است. خودروهای داخلی مانند ساینا S اتومات با کاهش ۱۸ میلیونتومانی به ۶۴۴ میلیون رسید، دنا پلاس ۵ دنده با ۸ میلیون افت به ۸۸۲ میلیون تومان، و پژو ۲۰۷ پانوراما نیز با کاهش ۷ میلیونتومانی، ۹۰۳ میلیون تومان قیمتگذاری شد.
در مقابل، مونتاژیها رشد قیمت را تجربه کردند؛ از جمله فیدلیتی پرستیژ ۵ نفره با جهش ۴۰ میلیونتومانی به ۳ میلیارد و ۱۵۰ میلیون تومان رسید. در گروه وارداتیها اما روند قیمت نزولی بود. کیا K5 توربو و هیوندای کونا ۲۰۲۴ هر کدام ۵۰ میلیون کاهش قیمت را ثبت کردند.
پایانبندی
با وجود تثبیت تعرفه واردات و توقف نسبی افزایش قیمتها، هنوز نمیتوان از بازگشت اعتماد به بازار خودرو سخن گفت. فاصله عمیق میان درآمد خانوارها و قیمت خودروها، محدودیت واردات، سیاستهای ارزی، و نبود رقابت واقعی همچنان دستبهدست هم دادهاند تا روند خرید خودرو را به مسیری طولانی و فرسایشی تبدیل کنند.
تا زمانی که تغییرات واقعی در سیاستهای کلان اقتصادی و خودرویی اتفاق نیفتد، کاهش زمان انتظار برای خرید خودرو و بهبود قدرت خرید مصرفکننده، همچنان در هالهای از ابهام باقی خواهد ماند.
