راهنمای رانندگی در روزهای بارانی و سیلابی

بارندگی شدید و آب‌گرفتگی معابر می‌تواند رانندگی را به موقعیتی خطرناک تبدیل کند. کاهش چسبندگی لاستیک‌ها، جمع شدن آب در خیابان‌ها و احتمال گرفتار شدن خودرو در جریان سیلاب، از مهم‌ترین خطراتی هستند که رانندگان باید جدی بگیرند. آشنایی با روش صحیح رانندگی در باران، نحوه خروج اضطراری از خودرو و اقدامات ضروری پس از آب‌گرفتگی می‌تواند از خسارت‌های سنگین و حوادث جانی جلوگیری کند.

قبل از حرکت در روزهای بارانی چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

پیش از شروع سفر، از سلامت بخش‌هایی مطمئن شوید که بر دید و کنترل خودرو تأثیر دارند. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

• لاستیک‌ها: عمق آج و فشار باد را بررسی کنید. آج مناسب به تخلیه آب از سطح تماس لاستیک کمک می‌کند.
• برف‌پاک‌کن‌ها: تیغه‌ها باید بدون باقی گذاشتن رد آب، شیشه را تمیز کنند.
• چراغ‌ها: عملکرد چراغ‌های جلو، عقب، ترمز و راهنما را بررسی کنید.
• ترمزها: از سلامت سیستم ترمز و نبود صدا یا لرزش غیرعادی مطمئن شوید.
• سیستم تهویه: عملکرد بخاری و تهویه شیشه جلو را بررسی کنید تا بخارگرفتگی میدان دید را محدود نکند.
• تجهیزات اضطراری: تلفن همراه شارژشده و چراغ‌قوه همراه داشته باشید.

اگر هواشناسی درباره بارندگی شدید یا احتمال سیلاب هشدار داده است، سفرهای غیرضروری را به زمان دیگری موکول کنید.

هنگام رانندگی در باران چه نکاتی را رعایت کنیم؟

بارندگی باعث کاهش اصطکاک لاستیک با آسفالت و افزایش مسافت توقف خودرو می‌شود. راننده باید سرعت را با میزان بارندگی، وضعیت جاده و میدان دید هماهنگ کند.

• سرعت را کاهش دهید و فاصله طولی با خودروی جلویی را افزایش دهید.
• از شتاب‌گیری و ترمزگیری ناگهانی خودداری کنید.
• هنگام عبور از پیچ‌ها، سرعت را پیش از ورود به پیچ کاهش دهید.
• چراغ‌های جلو را متناسب با شرایط دید روشن کنید.
• از کروز کنترل در مسیرهای خیس استفاده نکنید.
• از حرکت در مسیرهایی که آب در آن‌ها جمع شده است، خودداری کنید.

در بارندگی شدید، آب ممکن است در شیارهای آسفالت و نقاط کم‌ارتفاع جاده جمع شود. عبور با سرعت بالا از این قسمت‌ها احتمال لغزش و از دست رفتن کنترل خودرو را افزایش می‌دهد.

هیدروپلنینگ چیست و هنگام وقوع آن چه کنیم؟

هیدروپلنینگ (Hydroplaning) یا آب‌سواری لاستیک زمانی اتفاق می‌افتد که لایه‌ای از آب بین لاستیک و سطح آسفالت قرار بگیرد. در این وضعیت، لاستیک تماس مؤثر خود را با جاده از دست می‌دهد و راننده ممکن است نتواند خودرو را به‌درستی هدایت یا متوقف کند.

نشانه‌های احتمالی این اتفاق عبارت‌اند از:

• فرمان خودرو ناگهان سبک می‌شود.
• خودرو به دستورات فرمان پاسخ معمولی نمی‌دهد.
• قسمت عقب خودرو به طرفین منحرف می‌شود.
• دور موتور تغییر می‌کند، بدون اینکه سرعت خودرو متناسب با آن افزایش یابد.

اگر خودرو دچار هیدروپلنینگ شد، پدال گاز را به‌آرامی رها کنید و فرمان را تا حد امکان مستقیم نگه دارید. از ترمزگیری شدید و چرخاندن ناگهانی فرمان خودداری کنید. پس از بازگشت تماس لاستیک با سطح جاده، سرعت را به‌تدریج کاهش دهید.

چرا عبور از خیابان آب‌گرفته خطرناک است؟

یکی از اشتباهات خطرناک هنگام بارندگی شدید، تلاش برای عبور از خیابان‌هایی است که آب در آن‌ها جمع شده است. راننده ممکن است عمق آب را از روی ظاهر خیابان تخمین بزند و تصور کند خودرو توان عبور از آن را دارد.

این تصمیم می‌تواند پیامدهای مختلفی داشته باشد:

• آب از مسیر ورودی هوا وارد موتور شود.
• جریان آب خودرو را از مسیر حرکت خارج کند.
• چاله، گودال یا خرابی آسفالت زیر آب پنهان مانده باشد.
• آب وارد سیستم برق و تجهیزات الکترونیکی خودرو شود.

خودروهای شاسی‌بلند و دو دیفرانسیل نیز در برابر جریان سیلاب ایمن نیستند. قابلیت عبور از آب در مشخصات فنی بعضی خودروها بر اساس شرایط مشخصی تعریف می‌شود و نمی‌توان آن را به آب جاری در خیابان تعمیم داد.

هیچ عمق ثابتی را نمی‌توان برای عبور ایمن از سیلاب شهری در نظر گرفت. در چنین شرایطی، انتخاب مسیر جایگزین و دوری از زیرگذرها و معابر کم‌ارتفاع، ایمن‌ترین تصمیم است.

اگر خودرو در سیلاب گرفتار شد، چطور از آن خارج شویم؟

در صورت گرفتار شدن خودرو در آب، حفظ جان سرنشینان اولویت دارد. نوع جریان آب و وضعیت خودرو تعیین می‌کند که چه اقدامی ایمن‌تر است.

اگر خودرو در آب متوقف شده و امکان خروج ایمن وجود دارد:

• ۱. کمربند ایمنی را باز کنید.
• ۲. در صورت امکان، شیشه جانبی را پایین بیاورید.
• ۳. از خودرو خارج شوید و به سمت نقطه‌ای مرتفع و دور از جریان آب حرکت کنید.
• ۴. از قدم گذاشتن در آب عمیق یا جاری خودداری کنید.

اگر سطح آب در حال بالا آمدن است، برای باز کردن در خودرو منتظر متعادل شدن فشار آب نمانید. شیشه جانبی مسیر مناسب‌تری برای خروج اضطراری است.

اگر شیشه‌ها باز نمی‌شوند، چکش اضطراری شیشه‌شکن می‌تواند ابزار کمکی باشد. البته بعضی شیشه‌های جانبی از نوع چندلایه هستند و شکستن آن‌ها با ابزار معمولی دشوار است. بهتر است راننده پیش از وقوع حادثه، نوع شیشه‌های خودرو و محل مناسب ابزار اضطراری را بشناسد.

اگر جریان شدید آب اطراف خودرو را فرا گرفته و خروج مستلزم ورود به مسیر خطرناک آب است، وارد جریان نشوید. با شماره ۱۱۲ تماس بگیرید و موقعیت خود را به امدادگران اطلاع دهید.

اگر موتور خودرو در آب خاموش شد، دوباره استارت نزنید

خاموش شدن موتور پس از ورود خودرو به آب‌گرفتگی می‌تواند نشانه نفوذ آب به مسیر ورودی هوا یا بخش‌های داخلی موتور باشد. استارت مجدد در چنین شرایطی ممکن است خسارت مکانیکی سنگینی ایجاد کند.

یکی از آسیب‌های احتمالی، هیدرولاک (Hydrolock) یا قفل هیدرولیکی موتور است. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که آب وارد سیلندر شود. پیستون برای فشرده‌سازی مخلوط هوا و سوخت حرکت می‌کند، اما آب برخلاف هوا قابلیت فشرده‌سازی ندارد. در نتیجه، فشار واردشده ممکن است به شاتون، پیستون و سایر قطعات داخلی موتور آسیب بزند.

اگر خودرو در آب خاموش شد:

• برای روشن کردن مجدد موتور استارت نزنید.
• از گاز دادن یا تلاش برای حرکت دادن خودرو با نیروی موتور خودداری کنید.
• پس از رسیدن به محل امن، برای انتقال خودرو با خودروبر یا امداد خودرو تماس بگیرید.
• پیش از روشن کردن مجدد، خودرو را برای بررسی احتمال نفوذ آب به موتور به تعمیرگاه منتقل کنید.

حتی پایین آمدن سطح آب و خشک شدن ظاهری خودرو نیز به معنای رفع خطر نیست.

بعد از سیلاب کدام قطعات خودرو باید بررسی شوند؟

آب‌گرفتگی می‌تواند بخش‌های مختلف خودرو را تحت تأثیر قرار دهد. میزان خسارت به ارتفاع آب، مدت قرار گرفتن خودرو در سیلاب و نفوذ رطوبت به قطعات بستگی دارد.

یکی از مشکلات خودروهای آب‌دیده، بروز دیرهنگام بعضی ایرادهاست. برای مثال، رطوبت باقی‌مانده در سوکت‌ها و اتصالات می‌تواند به‌مرور باعث خوردگی و اختلال در عملکرد تجهیزات الکترونیکی شود. نفوذ آب به کف کابین نیز نیازمند بررسی دقیق است. خشک کردن سطح موکت لزوماً رطوبت موجود در لایه‌های عایق زیرین را از بین نمی‌برد.

تعمیرکار باید وضعیت کف‌پوش، عایق‌ها و حفره‌های داخلی بدنه را بررسی کند. سیستم ترمز و قطعات مرتبط با ایمنی نیز باید توسط متخصص ارزیابی شوند. خودرویی که در سیلاب گرفتار شده است، پیش از استفاده مجدد به کارشناسی فنی نیاز دارد.

خودروهای برقی و هیبریدی در سیلاب چه خطراتی دارند؟

خودروهای برقی و هیبریدی نیز هنگام مواجهه با سیلاب به بررسی تخصصی نیاز دارند. این خودروها برای محافظت از تجهیزات الکتریکی در برابر رطوبت و تماس متعارف با آب، سامانه‌های آب‌بندی و حفاظتی دارند؛ اما غوطه‌وری طولانی یا آسیب فیزیکی مجموعه باتری می‌تواند شرایط متفاوتی ایجاد کند.

در صورت آب‌گرفتگی خودروی برقی یا هیبریدی:

• خودرو را روشن یا شارژ نکنید.
• به کابل‌های نارنجی‌رنگ ولتاژ بالا، اتصالات و مجموعه باتری دست نزنید.
• برای جدا کردن باتری یا تعمیر تجهیزات الکتریکی اقدام نکنید.
• در صورت مشاهده دود، حرارت یا نشانه‌های غیرعادی باتری، از خودرو فاصله بگیرید.
• برای انتقال و بررسی خودرو از نیروهای متخصص آشنا با سامانه‌های ولتاژ بالا کمک بگیرید.

تماس موقت خودرو با آب لزوماً به معنای آسیب دیدن باتری یا ایجاد خطر برق‌گرفتگی نیست. با این حال، غوطه‌وری طولانی یا آسیب مکانیکی باتری می‌تواند وضعیت ایمنی خودرو را نامشخص کند.

هنگام سیلاب با کدام شماره تماس بگیریم؟

اگر در جریان بارندگی یا سیلاب گرفتار شدید و به کمک نیروهای امدادی نیاز داشتید، می‌توانید با شماره ۱۱۲ جمعیت هلال‌احمر تماس بگیرید. این شماره برای دریافت درخواست‌های امداد و نجات در حوادثی مانند سیل و حوادث جاده‌ای کاربرد دارد.

در روزهای بارانی، توجه به هشدارهای هواشناسی، انتخاب مسیر مناسب و خودداری از ورود به معابر آب‌گرفته اهمیت زیادی دارد. اگر خودرو در آب متوقف شد، برای حفظ موتور به هیچ عنوان استارت مجدد نزنید و پیش از استفاده دوباره، بررسی فنی آن را به تعمیرکار متخصص بسپارید.