رقابت برای عنوان «اولین هیبرید ملی»؛ سه مسیر، سه استراتژی
همزمان با گسترش سیاستهای مرتبط با کاهش مصرف سوخت و حرکت تدریجی صنعت خودرو ایران بهسوی محصولات کممصرف، سه خودروساز داخلی در ماههای اخیر از پروژههای هیبریدی تازهای رونمایی کردهاند؛ پروژههایی که هر کدام بهنوعی در رسانهها یا شبکههای اجتماعی با عنوان «اولین هیبرید ملی» معرفی شدهاند.
در حالیکه هر سه مسیر در یک نقطه مشترک هستند—حرکت بهسوی هیبرید و کاهش مصرف—اما تفاوت در نوع فناوری، سطح بومیسازی و ساختار پروژهها سبب شده عنوان «اولین هیبرید ملی» عملاً به محل تفسیرهای متعدد تبدیل شود.
رووی eRX5؛ نخستین پلاگینهیبرید وارداتی توسط یک خودروساز داخلی
پارسخودرو یکی از نخستین شرکتهایی بود که عرضه محصول هیبریدی را بهصورت رسمی آغاز کرد، اما نه در قالب یک پروژه داخلی، بلکه با واردات رووی eRX5. این خودرو که یک پلاگینهیبرید با قابلیت شارژ مستقیم از برق شهری است، از همان ابتدای عرضه با استقبال قابل توجه خریداران روبهرو شد.
eRX5 با مجموعه قوای محرکه ۱.۵ لیتری توربو + موتور برقی ۱۸۰ کیلوواتی و باتری LFP، امکان پیمایش ۶۱ کیلومتر تمامبرقی دارد و از نظر استاندارد آلایندگی نیز در سطح یورو۶ عرضه میشود.
این مدل اگرچه “هیبریدی” است، اما بهدلیل وارداتی بودن و توسعهیافته توسط گروه سایک چین، نمیتواند در تعریف رایج «ملی» قرار گیرد؛ با این حال نخستین محصول پلاگینهیبریدی است که بهطور رسمی توسط یک خودروساز داخلی وارد کشور شده است.
اینووی؛ محصول مشترک ایرانخودرو و گروه بهمن با رویکرد بومیسازی
در مقابل، پروژه اینووی (Envoy) با زاویه متفاوتی معرفی شده است. این خودرو یک پروژه مشترک میان ایرانخودرو و گروه بهمن است که ابتدا روی پلتفرم ایدو DT توسعه یافته و سپس بخش قابل توجهی از آن داخلیسازی شده است.
قوای محرکه هیبریدی اینووی شامل پیشرانه ۱.۵ لیتری تنفسطبیعی و موتور الکتریکی ۱۳۴ اسببخاری است که با گیربکس DHT هماهنگ شدهاند. مصرف ترکیبی این سدان هیبریدی ۴.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر اعلام شده است.
در معرفی رسمی این خودرو، از آن بهعنوان «نخستین محصول مشترک هیبریدی» یاد میشود—تعریفی که بر اشتراکگذاری ظرفیت مهندسی دو خودروساز داخلی و داخلیسازی بخش قابل توجهی از زنجیره تولید تأکید دارد.
ایگل هیبرید؛ نخستین هیبرید HEV در آستانه اخذ استانداردهای ملی
کرمانموتور نیز مسیر خود را با توسعه نسخه هیبرید HEV از کراساوور ایگل ادامه داده و این پروژه اکنون در مرحله نهایی دریافت استانداردهای ۸۵گانه قرار دارد. برخلاف eRX5 پلاگینهیبرید و اینووی هیبرید سدان، ایگل هیبرید یک HEV کلاسیک است؛ یعنی برای کارکرد نیاز به شارژ مستقیم ندارد و انرژی الکتریکی را از ترکیب موتور بنزینی و ترمز احیاشونده تأمین میکند.
قوای محرکه این خودرو شامل باتری ۱.۸ کیلوواتساعتی و مجموع گشتاور ۲۲۰ نیوتنمتر است. قرارگیری ایگل هیبرید در آستانه تولید انبوه آن را در موقعیت یکی از نخستین HEVهای داخلی قرار میدهد، اما هنوز عرضه رسمی آن آغاز نشده است.
چرا عنوان «اولین هیبرید ملی» محل اختلاف شد؟
یک نکته کلیدی در این میان، نبود تعریف واحد برای «هیبرید ملی» است.
- اگر معیار «عرضه رسمی» باشد، eRX5 اولین خودروی هیبریدی است که توسط یک خودروساز داخلی به بازار رسیده، اما کاملاً وارداتی است.
- اگر معیار «داخلیسازی» باشد، اینووی با سهم بومیسازی بیش از ۷۰ درصد، در جایگاه بالاتری قرار میگیرد.
- اگر معیار «توسعه HEV و اخذ استاندارد ملی پیش از عرضه» باشد، ایگل هیبرید در مسیر پیشتازی قرار دارد.
به همین دلیل هر شرکت بر اساس تعریف خود، این عنوان را به معرفی محصولش گره زده و همین تفاوت تعاریف، باعث بروز برداشتهای متفاوت در افکار عمومی شده است.
جدول مقایسهای سه خودرو هیبریدی
| ویژگیها | رووی eRX5 | اینووی (Envoy) | ایگل هیبرید |
| نوع سیستم | پلاگینهیبرید (PHEV) | هیبرید (HEV) | هیبرید (HEV) |
| وضعیت عرضه | عرضه رسمی و فروش دو مرحلهای | آماده عرضه – پروژه مشترک داخلی | در مرحله تست و اخذ استاندارد |
| نوع پیشرانه بنزینی | ۱.۵ لیتری توربو – ۱۸۵ اسببخار | ۱.۵ لیتری تنفس طبیعی – ۹۰ اسببخار | – اعلام گشتاور کل ۲۲۰ نیوتنمتر |
| قدرت موتور برقی | ۱۸۰ کیلووات | ۱۳۴ اسببخار | – |
| نوع گیربکس | ۱۰ سرعته AMT | DHT | DHT |
| پیمایش برقی | ۶۱ کیلومتر تمامبرقی | ندارد | ندارد |
| نوع باتری | LFP – ظرفیت ۱۲.۳ kWh | – | ۱.۸ kWh |
| وضعیت بومیسازی | وارداتی | بیش از ۷۰٪ داخلیسازی | توسعه داخلی روی پلتفرم PS1 |
| جایگاه در بحث «اولین هیبرید» | اولین PHEV عرضهشده توسط خودروساز داخلی | اولین محصول مشترک هیبریدی داخلی | اولین HEV داخلی در آستانه دریافت استاندارد |
جمعبندی
بررسی سه پروژه هیبریدی اخیر نشان میدهد که رقابت بر سر عنوان «اولین هیبرید ملی» بیش از آنکه اختلاف فنی باشد، ناشی از تفاوت در تعریف معیار ملیبودن است. هر سه مسیر—واردات PHEV، تولید مشترک HEV و توسعه HEV داخلی—در جهت کاهش مصرف سوخت و توسعه فناوریهای پاک عمل میکنند.
با این حال، نبود یک تعریف رسمی برای «هیبرید ملی» سبب شده هر شرکت براساس زاویه نگاه خود این عنوان را به محصولش نسبت دهد. روشن شدن این تعریف، میتواند به ساماندهی دقیقتر ارتباطات صنعتی و شفافیت بیشتر برای مخاطبان و بازار کمک کند.
