اگر مهر ۱۴۰۴ وام خودرو می‌گرفتید، یک سال بعد چقدر جلوتر بودید؟
افزایش شدید قیمت خودرو در مهر ۱۴۰۵ بهانه‌ای شد تا یک محاسبه ساده انجام دهیم: اگر مهر سال قبل به ماشین نیاز داشتید اما پول خرید نقدی آن را کامل نداشتید، گرفتن وام چه تفاوتی با صبرکردن برای جمع‌شدن پول ایجاد می‌کرد؟
برای این مثال سراغ ساینا اس رفته‌ایم؛ خودرویی مصرفی و کاری که برای بسیاری از افراد و خانواده‌ها وسیله رفت‌وآمد روزانه است و بیشتر از آنکه کالای سرمایه‌گذاری باشد، یک نیاز کاربردی محسوب می‌شود. فرض می‌کنیم خرید با وام ۳۰ درصد بیشتر از قیمت نقدی هزینه داشت و بازپرداخت آن نیز طی سه سال انجام می‌شد.
ساینا، طلا و دلار در یک سال چقدر گران شدند؟
اوایل مهر ۱۴۰۴، قیمت یک ساینا اس صفر حدود ۵۸۰ میلیون تومان بود. قیمت همین خودرو در ۱۲ مهر ۱۴۰۵ به حدود یک میلیارد و ۵۶۰ میلیون تومان رسید؛ یعنی نزدیک به ۱۶۹ درصد رشد. در همین مدت، طلا، سکه و دلار هم افزایش قیمت زیادی داشتند. این قیمت‌ها مربوط به دو مقطع مشخص هستند و میانگین قیمت کل ماه را نشان نمی‌دهند. اگر همان ۵۸۰ میلیون تومان را به‌صورت ریال نگه می‌داشتید، یک سال بعد دیگر برای خرید همان خودرو کافی نبود. قیمت ساینا در این فاصله حدود ۹۸۰ میلیون تومان بیشتر شده بود.
| خودرو یا دارایی | اوایل مهر ۱۴۰۴ | ۱۲ مهر ۱۴۰۵ | رشد تقریبی |
|---|---|---|---|
| ساینا اس صفر | ۵۸۰ میلیون تومان | یک میلیارد و ۵۶۰ میلیون تومان | ۱۶۹ درصد |
| هر گرم طلای ۱۸ عیار | ۱۰ میلیون تومان | ۲۶٫۴ میلیون تومان | ۱۶۳ درصد |
| سکه امامی | ۱۰۸٫۵ میلیون تومان | ۲۷۱٫۴ میلیون تومان | ۱۵۰ درصد |
| دلار بازار آزاد | ۱۰۸ هزار تومان | ۲۶۸ هزار تومان | ۱۴۸ درصد |
اگر با وام خودرو می‌خریدید، چقدر پرداخت می‌کردید؟
فرض کنیم مهر ۱۴۰۴ ساینا را با قیمت ۵۸۰ میلیون تومان می‌خریدید و بخشی از پول را از طریق وام تأمین می‌کردید. اگر هزینه نهایی خرید با وام ۳۰ درصد بیشتر از قیمت نقدی تمام می‌شد، مجموع مبلغی که در پایان می‌پرداختید حدود ۷۵۴ میلیون تومان بود. یعنی هزینه وام در این مثال حدود ۱۷۴ میلیون تومان به قیمت خودرو اضافه می‌کرد.
این ۳۰ درصد یک فرض برای ساده‌شدن مقایسه است و به شرایط یک وام مشخص اشاره ندارد. حالا این عدد را با قیمت مهر ۱۴۰۵ مقایسه کنیم. خریدی که با وام حدود ۷۵۴ میلیون تومان برایتان تمام می‌شد، یک سال بعد برای خرید یک ساینا صفر حدود یک میلیارد و ۵۶۰ میلیون تومان هزینه داشت. فاصله این دو عدد حدود ۸۰۶ میلیون تومان است.
وام سه‌ساله چه تفاوتی ایجاد می‌کرد؟
نکته مهم این سناریو این است که بازپرداخت وام سه سال طول می‌کشید. شما ماشین را با قیمت سال ۱۴۰۴ می‌خریدید و بدهی آن را طی سه سال، با مبلغ ریالی مشخص‌شده ریالی 1404 در قرارداد پرداخت می‌کردید. در این مدت ممکن بود قیمت خودرو، طلا یا دلار بالا برود، اما مبلغ اقساط شما بر اساس قرارداد قبلی محاسبه شده بود.
به زبان ساده، ماشین را با قیمت سال قبل می‌خریدید و بخشی از پول آن را در سال‌های بعد با ریال پرداخت می‌کردید. برای کسی که همان زمان به خودرو نیاز داشت، این تفاوت مهم بود. به‌جای اینکه چند سال برای جمع‌شدن کل پول صبر کند، می‌توانست خودرو را زودتر بخرد و هزینه آن را به‌تدریج پرداخت کند.
اگر برای خرید نقدی صبر می‌کردید چه می‌شد؟
فرض کنید مهر ۱۴۰۴ پول کافی برای خرید ساینا نداشتید و تصمیم می‌گرفتید صبر کنید تا کسری بودجه را پس‌انداز کنید. مشکل این بود که در همان زمانی که شما پول بیشتری جمع می‌کردید، قیمت خودرو هم بالا می‌رفت. ساینا از حدود ۵۸۰ میلیون تومان به یک میلیارد و ۵۶۰ میلیون تومان رسید.
در نتیجه، هدف خرید هم مدام دورتر می‌شد. ممکن بود طی یک سال چند صد میلیون تومان دیگر پس‌انداز کنید، اما همچنان نتوانید به افزایش حدود ۹۸۰ میلیون تومانی قیمت خودرو برسید. البته نتیجه برای کسی که پول خود را به طلا، ارز یا دارایی دیگری تبدیل کرده بود متفاوت است. این مقایسه درباره حالتی است که کسری پول باید از طریق پس‌انداز ریالی جبران می‌شد.
گرفتن وام همیشه بهتر است؟
این مثال نشان نمی‌دهد که وام خودرو در هر شرایطی انتخاب بهتری است. نتیجه به هزینه وام، میزان پیش‌پرداخت، مدت بازپرداخت و توان پرداخت اقساط بستگی دارد. اما در شرایطی که قیمت خودرو سریع‌تر از سرعت پس‌انداز رشد می‌کند، وام یک امکان مشخص ایجاد می‌کند: قیمت خرید خودرو را زودتر مشخص می‌کنید و بدهی آن را در سال‌های بعد با ریال می‌پردازید.
در مثال ساینا، حتی اگر خرید سال ۱۴۰۴ با ۳۰ درصد هزینه اضافه همراه بود، مجموع هزینه فرضی آن به حدود ۷۵۴ میلیون تومان می‌رسید؛ عددی که هنوز فاصله زیادی با قیمت یک میلیارد و ۵۶۰ میلیون تومانی نمونه صفر در مهر ۱۴۰۵ دارد.
