بازار خودرو در بلاتکلیفی؛ افت قیمت و ابهام در سیاستگذاری وارداتیها
در حالیکه شورای رقابت با کنار رفتن از قیمتگذاری خودروهای وارداتی، امید به آزادسازی بازار را زنده کرد، حالا سازمان حمایت با موضعی متفاوت، واردکنندگان را به رعایت ضوابط قیمتی ملزم کرده است. همزمان، بازار آزاد خودرو با کاهش قیمت چشمگیر در مدلهای داخلی، مونتاژی و وارداتی همراه شده است.
شورای رقابت: بازار وارداتیها رقابتی است، نیازی به قیمتگذاری نیست
اسفندماه سال گذشته، شورای رقابت در مصوبهای رسمی اعلام کرد که بازار خودروهای وارداتی بهدلیل تنوع و رقابت نسبی میان عرضهکنندگان، مشمول انحصار نیست و بنابراین نیازی به قیمتگذاری دستوری ندارد. بر این اساس، خودروهای وارداتی از دستورالعمل شماره ۵۴۳ خارج و طبق مصوبه ۷۳۰، اختیار تعیین قیمت به شرکتهای واردکننده واگذار شد.
سیگنالی مثبت که ناتمام ماند
این تصمیم در ابتدا بهعنوان گامی مثبت برای آزادسازی بازار و کاهش موانع واردات ارزیابی شد؛ بهویژه در شرایطی که تعرفه واردات به ۱۰۰ درصد رسیده، چنین تسهیلی میتوانست انگیزه واردکنندگان را تقویت کند. اما این فضای خوشبینی خیلی زود با ورود سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان، دستخوش تغییر شد.
سازمان حمایت: قیمتها باید تایید شود
در فروردینماه ۱۴۰۴، سازمان حمایت طی اطلاعیهای رسمی اعلام کرد که هرگونه تغییر در قیمت خودروهای وارداتی باید با ارائه مستندات و پس از تأیید کارگروه تنظیم بازار انجام شود. به این ترتیب، این نهاد با موضعی متفاوت، عملاً نقش ناظر و تصمیمگیر جدیدی را برای خود در حوزه قیمتگذاری خودروهای وارداتی تعریف کرده است.
ابهام در مرجع تصمیمگیری، مانع رقابتپذیری
در حالیکه شورای رقابت از تنظیمگری در بازار خودروهای وارداتی عقبنشینی کرده، ورود سازمان حمایت با رویکرد نظارتی، فضای تصمیمگیری را دچار ابهام کرده است. چنین ناهماهنگی میان نهادهای سیاستگذار، باعث کاهش شفافیت، افزایش ریسک برای واردکنندگان و سردرگمی مصرفکنندگان شده و عملاً مانعی در مسیر رقابتی شدن بازار بهوجود آورده است.
بازاری که به تصمیمهای همزمان حساس است
بازار خودرو در ایران بهشدت به تغییرات سیاسی، ارزی و تصمیمهای سیاستی حساس است. بازگشت واردات خودرو پس از چند سال ممنوعیت، امیدواریهایی را درباره افزایش تنوع و کاهش التهاب قیمتی بهدنبال داشت. اما هماکنون تصمیمگیری در این حوزه از مسیرهای متعددی عبور میکند؛ از شورای رقابت و سازمان حمایت گرفته تا سران قوا. این شرایط چندصدایی، انسجام در سیاستگذاری را با چالش مواجه کرده است.
افت محسوس قیمت در بازار آزاد خودرو
در چنین فضای بلاتکلیفی، بازار آزاد خودرو با کاهش قیمت در اکثر مدلها همراه شده است. روز گذشته، خودروهای داخلی افتی بین ۱ تا ۲۵ میلیون تومان را تجربه کردند. ریرا مدل ۱۴۰۴ با ۲۵ میلیون تومان کاهش، به قیمت ۱ میلیارد و ۵۹۵ میلیون تومان رسید. دنا پلاس توربو ۶ سرعته، دنا اتومات آپشنال، پژو ۲۰۷ پانوراما اتومات، شاهین و اطلس نیز کاهشهای بین ۱۰ تا ۲۲ میلیون تومان را ثبت کردند.
کاهش قیمت خودروهای مونتاژی
در گروه خودروهای مونتاژی نیز افت قیمت بین ۵ تا ۴۰ میلیون تومان مشاهده شد. دیگنیتی پرستیژ ۱۴۰۴ با ۴۰ میلیون کاهش به ۲ میلیارد و ۶۸۰ میلیون تومان، لاماری ایما با ۲۸ میلیون کاهش به ۲ میلیارد و ۲۲۰ میلیون تومان و کیامسی T8 با ۲۰ میلیون کاهش به ۱ میلیارد و ۸۶۰ میلیون تومان رسید. مدلهایی مانند فونیکس تیگو ۷ پرو، T9 و X5 نیز کاهشهایی بین ۵ تا ۱۵ میلیون تومان را تجربه کردند.
خودروهای وارداتی هم ارزانتر شدند
در میان وارداتیها نیز کاهش ۵۰ میلیون تومانی در چند مدل مشهود بود. هونگچی H5 مدل ۲۰۲۴ به ۳ میلیارد و ۶۵۰ میلیون تومان، ونوسیا V Online و استار بهترتیب به ۲ میلیارد و ۸۰۰ و ۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان و ونوسیا D60 پلاس به ۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان رسیدند.
در نتیجه
ابهام در سیاستگذاری واردات خودرو و اختلاف نظر میان نهادهای تصمیمگیر، فضای بازار را بیثبات و ریسکپذیر کرده است. همزمان با بلاتکلیفی در تعیین مرجع رسمی قیمتگذاری، شاهد افت محسوس قیمت در بازار آزاد هستیم؛ نشانهای از انتظارات منفی فعالان بازار و نبود اعتماد به استمرار سیاستهای اقتصادی شفاف. برای بازگشت ثبات و افزایش رقابت در این حوزه، هماهنگی میان نهادهای سیاستگذار و تعیین تکلیف نهایی در مورد اختیارات قانونی قیمتگذاری، ضروری بهنظر میرسد.
