۲۳ ایرانی و ایرانی‌تبار تأثیرگذار در صنعت خودروی جهان
از رنو کلیو تا سایبرتراک
در طراحی خودروهایی مانند رنو کلیو، بی‌ام‌و سری ۶ و تسلا سایبرتراک، طراحان ایرانی و ایرانی‌تبار نقش داشته‌اند. برخی از آن‌ها مانند نادر فقیه‌زاده و سام جعفری در تیم‌های طراحی خودروسازان بزرگ فعالیت کرده‌اند و گروهی دیگر، برندهایی مانند منصوری و رضوانی را تأسیس کرده‌اند. حضور ایرانیان در این صنعت به مدیریت شرکت‌های خودروسازی، توسعه موتورهای برقی، فناوری رانندگی خودکار و مسابقات فرمول یک نیز رسیده است. در این گزارش با ۲۳ چهره آشنا می‌شویم و مهم‌ترین محصولات، پروژه‌ها و دستاوردهای حرفه‌ای آن‌ها را مرور می‌کنیم.
نادر فقیه‌زاده؛ طراح بی‌ام‌و سری ۶ و مدیر طراحی آواتر
نادر فقیه‌زاده از طراحان ایرانی شناخته‌شده صنعت خودرو است که سال‌ها در بی‌ام‌و فعالیت کرده است. طراحی بدنه بی‌ام‌و سری ۶ و مشارکت در طراحی بدنه و کابین نسل‌های مختلف سری ۷، از مهم‌ترین بخش‌های کارنامه او محسوب می‌شوند. طراحی این خودروها به فقیه‌زاده فرصت داد تا در شکل‌گیری ظاهر و فضای داخلی محصولات لوکس بی‌ام‌و نقش داشته باشد.
او پس از دوران فعالیت در بی‌ام‌و، به شرکت آواتر پیوست و رهبری تیم طراحی این برند را بر عهده گرفت. مدل‌های آواتر ۱۱ و آواتر ۱۲ از محصولاتی هستند که در دوره مدیریت طراحی او توسعه یافتند. فقیه‌زاده در آواتر مسئولیت هدایت طراحان و تعیین مسیر طراحی محصولات این خودروساز را بر عهده داشته است.
سام جعفری؛ طراح ایرانی‌تبار تسلا سایبرتراک
سام جعفری یکی از طراحانی است که در شکل‌گیری ظاهر متفاوت تسلا سایبرتراک نقش داشته‌اند. این پیکاپ برقی با بدنه زاویه‌دار و خطوط شکسته شناخته می‌شود و طراحی ظاهری آن تفاوت آشکاری با پیکاپ‌های متداول بازار دارد.
دانشگاه آرت‌سنتر، سام جعفری و فرانتس فون هولتس‌هاوزن را از طراحان سایبرتراک معرفی کرده است. جعفری که پدرش مهاجر ایرانی است، در تیم طراحی تسلا فعالیت داشته و سهم او در توسعه سایبرتراک به مشارکت در طراحی این خودرو مربوط می‌شود. نام او از طریق همین پروژه در میان طراحان ایرانی‌تبار صنعت خودروی جهان قرار گرفته است.
هرمیداس اتابکی؛ طراح نسل نخست رنو کلیو
هرمیداس اتابکی از طراحان ایرانی فعال در صنعت خودروی اروپا بوده که نامش با نسل اول رنو کلیو پیوند خورده است. انجمن تاریخ رنو، طراحی این نسل از کلیو را به اتابکی نسبت داده است؛ خودرویی شهری که رنو آن را به یکی از محصولات شناخته‌شده خود تبدیل کرد.
اتابکی در مسیر حرفه‌ای خود با شرکت‌هایی مانند رنو، پژو و لامبورگینی نیز همکاری داشته است. مهم‌ترین پروژه مشخص او در این گزارش، طراحی نسل نخست کلیو است که نامش را در تاریخ طراحی محصولات رنو ثبت کرده است.
پنج طراح ایرانی در پورشه، مرسدس‌بنز، هیوندای و صنعت خودروهای تجاری
فعالیت طراحان ایرانی در خودروسازی جهان، از کابین خودروهای اسپرت تا بدنه کراس‌اوورها و کامیون‌های برقی و هیدروژنی را پوشش می‌دهد. تعدادی از این پروژه‌ها به تولید خودرو مربوط‌اند و برخی در قالب خودروهای مفهومی معرفی شده‌اند. خودروهای مفهومی معمولاً برای نمایش ایده‌های طراحی و فناوری ساخته می‌شوند و تولید انبوه آن‌ها الزامی نیست.
مطالب مرتبط با این مقاله
براساس موضوع همین مقاله
موضوعی که دنبالش بودی رو پیدا نکردی؟
برامون بنویس تا برای تولید مطالب بعدی بررسیش کنیم.
| نام | شرکت یا حوزه فعالیت | محصول و نقش مشخص |
|---|---|---|
| سالار وکیلی | پورشه | طراحی کابین خودروی مفهومی ویژن گرن‌توریسمو و طراحی داخلی کانسپت میشن آر، دو پروژه ثبت‌شده در کارنامه او هستند. |
| محمدحسین امینی‌یکتا | مرسدس‌بنز و اسمارت | در معرفی اسمارت شماره ۵ با عنوان مدیر خلاقیت طراحی بیرونی مرسدس‌بنز حضور داشته است. گانادور نیز از پروژه‌های دانشگاهی شناخته‌شده اوست. |
| آرش بادیانلو | هیوندای آمریکا | در طراحی بدنه کراس‌اوور مفهومی هیوندای کرب مشارکت داشت. این خودرو در سال ۲۰۱۱ معرفی شد و هیوندای توضیحات او درباره طراحی محصول را منتشر کرد. |
| هیرش رزاقی | لینک‌اندکو و پروژه‌های مستقل | رهبری طراحی بیرونی لینک‌اندکو ۰۱ در سوابق حرفه‌ای او ثبت شده است. شرکت الف نیز همکاری رزاقی در طراحی پروژه خودروی پرنده خود را تأیید کرده است. |
| کوروش شجاعی | کوانترون و خودروهای تجاری | مدیریت طراحی کامیون هیدروژنی کیو اچ ام ارو و مشارکت در طراحی کامیون برقی کارگو از فعالیت‌های اوست. تخصص شجاعی طراحی بدنه، کابین و رابط کاربری خودروهای تجاری را در بر می‌گیرد. |
کوروش منصوری؛ بنیان‌گذار برند تیونینگ خودروهای لوکس
کوروش منصوری در سال ۱۹۸۹ شرکت منصوری را در آلمان تأسیس کرد و فعالیت خود را بر تیونینگ و شخصی‌سازی خودروهای لوکس متمرکز کرد. این شرکت خودروهای برندهایی مانند رولزرویس، فراری و لامبورگینی را با طراحی و مشخصات متفاوت بازسازی و عرضه می‌کند.
فعالیت منصوری شامل تغییر قطعات بدنه، طراحی دوباره کابین، استفاده از متریال اختصاصی و ارتقای برخی بخش‌های فنی خودرو است. کوروش منصوری با توسعه این کسب‌وکار، نام خود را در بازار جهانی تیونینگ و شخصی‌سازی خودروهای گران‌قیمت مطرح کرده است.
فریس رضوانی؛ بنیان‌گذار رضوانی موتورز و سازنده خودروهای خاص
فریس رضوانی، متولد ایران و بنیان‌گذار شرکت رضوانی موتورز در آمریکا، فعالیت خود را بر توسعه خودروهای اسپرت و محصولات خاص متمرکز کرده است. او با تشکیل تیمی از طراحان و مهندسان، محصولاتی مانند رضوانی بیست را توسعه داد که به طراحی متفاوت و ساختار اسپرت خود شناخته می‌شوند.
رضوانی در مصاحبه‌ای، تولد خود در ایران را تأیید کرده است. مسئولیت اصلی او در این شرکت، بنیان‌گذاری برند و هدایت روند توسعه محصولات بوده و طراحی و مهندسی خودروها با همکاری اعضای تیم انجام شده است.
آرش فربد؛ بنیان‌گذار آرش موتور در بریتانیا
آرش فربد از کارآفرینان ایرانی‌تبار صنعت خودروی بریتانیاست که در سال ۱۹۹۹ شرکت فربد را تأسیس کرد. این مجموعه در سال ۲۰۰۶ با نام آرش موتور به فعالیت خود ادامه داد و بر طراحی و توسعه خودروهای اسپرت متمرکز شد.
فربد جی‌تی، آرش آف ۸ و آرش آف ۱۰ از محصولات شناخته‌شده این شرکت هستند. فربد با توسعه این پروژه‌ها، مسیر ساخت خودروهای اسپرت تحت یک برند مستقل را دنبال کرده است.
پیمان کارگر؛ از مدیریت جهانی اینفینیتی تا مدیرعاملی تی‌وی‌اس
پیمان کارگر از مدیران ایرانی فعال در صنعت خودروسازی جهان است که سابقه فعالیت در شرکت‌های رنو و نیسان را دارد. او در سال ۲۰۲۰ به ریاست جهانی اینفینیتی، برند لوکس نیسان، رسید و مسئولیت مدیریت فعالیت‌های این شرکت در بازارهای بین‌المللی را بر عهده گرفت.
کارگر در ادامه فعالیت حرفه‌ای خود به مدیریت کسب‌وکار بین‌المللی تی‌وی‌اس رسید. این شرکت هندی که در صنعت وسایل نقلیه فعالیت می‌کند، او را برای سمت مدیرعاملی انتخاب کرده و تاریخ آغاز مسئولیتش را ۲۷ ژانویه ۲۰۲۷ اعلام کرده است. بنابراین، در زمان انتشار این گزارش، انتصاب کارگر اعلام شده و زمان شروع مسئولیت جدید او در آینده قرار دارد.
هفت ایرانی فعال در فناوری خودروهای برقی و خودران
گروهی از متخصصان ایرانی در بخش‌های مهندسی صنعت خودرو فعالیت می‌کنند؛ از توسعه موتورهای برقی و سامانه‌های مدیریت انرژی گرفته تا فناوری‌های رانندگی خودکار و ارتباطات الکترونیکی خودرو. دستاوردهای این افراد در دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های فناوری شکل گرفته و بعضی از آن‌ها به تأسیس کسب‌وکارهای تخصصی رسیده است.
| نام | شرکت یا نهاد | فعالیت و دستاورد |
|---|---|---|
| لیلا شریفیان | تویوتا موتور اروپا | فعالیت در حوزه موتور و اگزوز، مدیریت دمای باتری و پیشرانه‌های برقی. او سپس در توسعه فناوری‌های متصل و خودروهای نرم‌افزارمحور مشارکت کرده است؛ خودروهایی که بخش بیشتری از عملکرد آن‌ها با نرم‌افزار مدیریت می‌شود. |
| علی عمادی | دانشگاه مک‌مستر و انِدیم | پژوهش و توسعه موتورهای برقی بدون آهنربای عناصر خاکی کمیاب و بنیان‌گذاری شرکت انِدیم. هوندا در سال ۲۰۲۵ در این شرکت سرمایه‌گذاری کرد. |
| بهرام خلیقی | جنرال موتورز | فعالیت در آیرودینامیک، مدیریت حرارتی و بررسی جریان و احتراق موتور. او در سال ۲۰۱۶ مدال سوئیچیرو هوندا را برای دستاوردهای مهندسی در حمل‌ونقل شخصی دریافت کرد. |
| مهرداد احسانی | دانشگاه تگزاس ای‌اندام | پژوهش در پیشرانه‌های برقی، الکترونیک قدرت و خودروهای هیبریدی. او در سال ۲۰۰۴ به‌دلیل دستاوردهایش در فناوری خودروهای هیبریدی، به عضویت برجسته انجمن مهندسان خودرو انتخاب شد. |
| اردلان وحیدی | دانشگاه کلمسون | پژوهش در کنترل و مدیریت انرژی خودروهای هیبریدی، متصل و خودران. بخشی از تحقیقات او بر استفاده از اطلاعات مسیر و ترافیک برای کاهش مصرف انرژی متمرکز است. |
| بابک حسیبی | کلتک و ان‌پی‌اس | هم‌بنیان‌گذار و مدیر فناوری شرکت ان‌پی‌اس که در حوزه حسگرها و پردازش اطلاعات برای سامانه‌های رانندگی خودکار فعالیت می‌کند. |
| فرج علایی | آکوانتیا و مارول | مدیریت شرکت آکوانتیا و سپس کسب‌وکار شبکه و خودروی مارول. فعالیت او به فناوری ارتباطات پرسرعت داخل خودرو و انتقال داده میان سامانه‌های الکترونیکی مربوط می‌شود. |
اقبال حمیدی؛ مهندس ایرانی در مسابقات فرمول یک
اقبال حمیدی از متخصصان آیرودینامیک خودروهای مسابقه‌ای است که سابقه حضور در تیم‌های ویلیامز، استوارت، اروز و جردن را دارد. آیرودینامیک در فرمول یک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا طراحی بدنه و جریان هوا بر مقاومت خودرو و نیرویی که آن را به سطح پیست می‌فشارد تأثیر می‌گذارند.
حمیدی در تیم استوارت ریاست بخش آیرودینامیک را بر عهده داشت و در اروز به‌عنوان طراح ارشد فعالیت کرد. مشارکت در توسعه خودروی اروز آ۲۱ از پروژه‌های شناخته‌شده اوست. حمیدی در سال ۲۰۰۱ نیز به سمت مدیر فنی تیم جردن رسید و مسئولیت گسترده‌تری در هدایت فعالیت‌های مهندسی این تیم بر عهده گرفت.
جان درویش و تامی درویش؛ ایرانیان فعال در بازار فروش خودرو آمریکا
جان درویش، مهاجر ایرانی و بنیان‌گذار مجموعه دارکارز، فعالیت خود را در صنعت فروش خودرو آمریکا گسترش داد. او با تأسیس و توسعه شبکه‌ای از نمایندگی‌های فروش و خدمات، کسب‌وکاری در زنجیره توزیع خودرو ایجاد کرد. فعالیت دارکارز فروش خودرو و خدمات مرتبط با مشتریان را در بر می‌گیرد و نام جان درویش با گسترش این مجموعه پیوند خورده است.
تامارا «تامی» درویش نیز در مدیریت دارکارز و فعالیت‌های صنفی نمایندگی‌های خودرو نقش داشته است. او نخستین زنی بود که به ریاست اتحادیه نمایندگی‌های خودرو منطقه واشنگتن انتخاب شد و نامش در فهرست زنان برجسته صنعت خودروی آمریکای شمالی قرار گرفت. حوزه فعالیت تامی درویش، مدیریت شبکه فروش و نمایندگی‌های خودرو و حضور در تشکل‌های صنفی این صنعت بوده است.
دارا خسروشاهی؛ مدیرعامل اوبر و توسعه خدمات سفر بدون راننده
دارا خسروشاهی از سال ۲۰۱۷ مدیریت اوبر را بر عهده دارد؛ شرکتی که کاربران از طریق نرم‌افزار آن درخواست سفر ثبت می‌کنند. یکی از حوزه‌های فعالیت اوبر در دوره مدیریت خسروشاهی، همکاری با شرکت‌های توسعه‌دهنده خودروهای خودران برای ارائه سفرهای بدون راننده است.
اوبر در همکاری با ویمو، امکان درخواست سفر با خودروهای خودران این شرکت را از طریق نرم‌افزار خود فراهم کرده است. در این همکاری، ویمو فناوری رانندگی خودکار و خودروهای موردنیاز را تأمین می‌کند و اوبر ارتباط مسافر با سرویس درخواست سفر را بر عهده دارد. نقش خسروشاهی به مدیریت کسب‌وکار و توسعه این خدمات مربوط می‌شود؛ حوزه‌ای که استفاده از خودروهای خودران را به خدمات حمل‌ونقل شهری متصل می‌کند.
