حذف آپشن خودرو بدون رضایت خریدار تخلف است
شرایط بازگشت پول
سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان در پاسخ‌های حقوقی منتشرشده در مهر ۱۴۰۵، حذف یک‌طرفه تجهیزات درج‌شده در قرارداد خودرو را تخلف دانسته است. بر اساس این پاسخ‌ها، خریداران خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی در صورت تحویل خودرو با امکانات کمتر از موارد توافق‌شده، می‌توانند خسارت ناشی از کاهش ارزش خودرو را مطالبه کنند.
این موضوع به‌ویژه برای افرادی اهمیت دارد که هزینه یک تیپ مجهزتر را پرداخت کرده‌اند، اما هنگام تحویل با کمبود تجهیزات روبه‌رو شده‌اند. میزان خسارت و حق دریافت آن به مفاد قرارداد و مدارک هر پرونده بستگی دارد.
خودروساز چه زمانی اجازه تغییر آپشن‌های خودرو را دارد؟
ماده ۶ آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان خودرو، شرکت عرضه‌کننده را موظف می‌کند مشخصات خودرو، تیپ، رنگ و تجهیزات درخواستی مشتری را در قرارداد ثبت کند. مطابق ماده ۸ همین آیین‌نامه، تغییر این مشخصات، به‌جز موارد ناشی از الزامات قانونی، باید با رضایت کتبی خریدار و پیش از صدور دعوت‌نامه تکمیل وجه انجام شود. توافق جدید نیز باید در الحاقیه‌ای با امضای هر دو طرف ثبت شود.
در برخی قراردادها عباراتی مانند «ملاک تحویل، امکانات خودروی موجود در نمایندگی است» دیده می‌شود. واحد حقوقی سازمان حمایت در نامه ۱۹ مهر ۱۴۰۵ توضیح داده است که چنین شروطی به‌تنهایی نمی‌توانند تعهدات صریح فروشنده یا حقوق قانونی مصرف‌کننده را محدود کنند. بنابراین، وجود یک عبارت کلی در قرارداد مجوز تغییر تجهیزات توافق‌شده به تشخیص شرکت نخواهد بود.
شرایط تغییر تجهیزات خودرو
- مشخصات خودرو، تیپ، رنگ و تجهیزات درخواستی باید در قرارداد ثبت شوند.
- تغییر مشخصات، جز در موارد ناشی از الزامات قانونی، به رضایت کتبی خریدار نیاز دارد.
- توافق جدید باید پیش از صدور دعوت‌نامه تکمیل وجه، در قالب الحاقیه امضاشده توسط طرفین ثبت شود.
آیا پول آپشن‌های حذف‌شده باید به خریدار بازگردد؟
بر اساس نظر واحد حقوقی سازمان حمایت، تحویل خودرو با تجهیزات کمتر از موارد توافق‌شده می‌تواند مصداق نقص یا کمبود در انجام تعهدات فروشنده باشد. در این وضعیت، اگر ارزش اقتصادی خودرو کاهش یافته باشد، امکان درخواست جبران خسارت، از جمله مابه‌التفاوت ارزش تجهیزات تحویل‌نشده، وجود دارد.
مطالب مرتبط با این مقاله
براساس موضوع همین مقاله
موضوعی که دنبالش بودی رو پیدا نکردی؟
برامون بنویس تا برای تولید مطالب بعدی بررسیش کنیم.
برای مثال، فرض کنیم مشتری نسخه‌ای مجهز به دوربین ۳۶۰ درجه خریده، اما هنگام تحویل متوجه نبود این تجهیز می‌شود. اگر دوربین در تعهدات فروشنده ثبت شده باشد، خریدار می‌تواند جبران اختلاف ارزش را درخواست کند.
مبلغ قابل مطالبه باید بر اساس مستندات پرونده تعیین شود. قیمت تجهیزات، اختلاف ارزش تیپ‌ها و در صورت لزوم نظر کارشناس می‌توانند مبنای محاسبه قرار گیرند. همچنین، دریافت بهای نسخه مجهز و تحویل خودروی کم‌آپشن‌تر، در صورت احراز شرایط قانونی، ممکن است مشمول عناوین تخلفاتی مانند گران‌فروشی یا کم‌فروشی شود. تشخیص این موارد بر عهده مرجع رسیدگی است.
چه خسارتی را می‌توان مطالبه کرد؟
- مابه‌التفاوت ارزش تجهیزات تحویل‌نشده
- خسارت ناشی از کاهش ارزش خودرو، در صورت احراز شرایط
- انجام تعهد قراردادی یا سایر خواسته‌های قابل پیگیری متناسب با شرایط پرونده
اگر امکانات خودرو با کاتالوگ یا قرارداد تفاوت داشته باشد چه می‌شود؟
گاهی یک مدل خودرو با چند تیپ و سطح تجهیزات مختلف عرضه می‌شود. در چنین شرایطی، خریدار باید مشخصات نسخه ثبت‌نام‌شده را با امکانات خودروی تحویلی مقایسه کند. کاتالوگ رسمی مربوط به همان تیپ، شرایط فروش و اسناد زمان خرید برای تشخیص تعهدات شرکت اهمیت دارند.
ممکن است تجهیزی در تصاویر تبلیغاتی یا کاتالوگ عمومی یک مدل دیده شود، اما جزو امکانات نسخه خریداری‌شده نباشد. در این حالت، صرف وجود تصویر برای اثبات تخلف کافی نیست و باید تعهد فروشنده درباره ارائه آن تجهیز مشخص شود.
اگر شرکت پیش از تحویل، تغییر تجهیزات را از طریق الحاقیه‌ای به توافق خریدار رسانده باشد، مفاد آن توافق نیز در بررسی اختلاف مؤثر خواهد بود. اعتبار و آثار الحاقیه به شرایط تنظیم آن و مقررات قانونی بستگی دارد.
| مدرک یا وضعیت | نقش در بررسی اختلاف |
|---|---|
| قرارداد خرید | مشخص‌کردن تیپ و تجهیزات مورد تعهد فروشنده |
| کاتالوگ رسمی همان تیپ | مقایسه امکانات اعلام‌شده با خودروی تحویلی |
| الحاقیه قرارداد | بررسی توافق احتمالی درباره تغییر تجهیزات |
| تصاویر تبلیغاتی یا کاتالوگ عمومی | اطلاعات تکمیلی؛ به‌تنهایی اثبات‌کننده تعهد فروشنده نیستند |
تفاوت آپشن حذف‌شده با آپشن خراب چیست؟
اداره کل بازرسی و نظارت بر کالاهای سرمایه‌ای سازمان حمایت در پاسخ ۲۱ مهر ۱۴۰۵، مسئولیت عرضه‌کننده را در دو وضعیت توضیح داده است.
اگر تجهیز توافق‌شده روی خودرو نصب شده، اما معیوب یا غیرفعال باشد، شرکت باید مطابق تعهدات ضمانت و مقررات مربوط برای رفع عیب، تعمیر یا تعویض آن اقدام کند. برای نمونه، خرابی گرم‌کن صندلی در دوره ضمانت می‌تواند از مسیر خدمات پس از فروش پیگیری شود.
در مقابل، نبود تجهیزی که فروشنده ارائه آن را تعهد کرده، موضوع انجام‌نشدن تعهد قراردادی است. خریدار در این وضعیت می‌تواند متناسب با قرارداد و شرایط پرونده، انجام تعهد یا جبران خسارت را از مسیر قانونی دنبال کند.
| وضعیت آپشن | نحوه پیگیری |
|---|---|
| آپشن نصب‌شده اما خراب یا غیرفعال | پیگیری تعمیر، رفع عیب یا تعویض مطابق ضمانت و مقررات مربوط |
| آپشن تعهدشده اما نصب‌نشده | پیگیری انجام تعهد یا جبران خسارت متناسب با قرارداد و شرایط پرونده |
برای شکایت از خودروساز بابت حذف آپشن چه مدارکی لازم است؟
خریدار برای پیگیری اختلاف باید قرارداد خرید، الحاقیه‌های احتمالی، کاتالوگ رسمی زمان ثبت‌نام، فاکتور و مدارک پرداخت، صورت‌جلسه تحویل و مستندات مربوط به تجهیزات خودرو را جمع‌آوری کند. مکاتبات با شرکت نیز می‌توانند نشان دهند که خریدار چه درخواستی مطرح کرده و فروشنده چه پاسخی داده است.
چک‌لیست مدارک موردنیاز برای شکایت
- قرارداد خرید خودرو
- الحاقیه‌های احتمالی قرارداد
- کاتالوگ رسمی مربوط به زمان ثبت‌نام و تیپ خریداری‌شده
- فاکتور خرید و مدارک پرداخت
- صورت‌جلسه تحویل و مستندات مربوط به تجهیزات خودرو
- مکاتبات و پاسخ‌های شرکت عرضه‌کننده
بهتر است درخواست جبران خسارت ابتدا به‌صورت کتبی به شرکت عرضه‌کننده اعلام شود. در صورت حل‌نشدن اختلاف، امکان ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی وجود دارد. نوع خواسته، مبلغ مورد مطالبه و موضوع اختلاف در تعیین مرجع صالح رسیدگی تأثیر دارند.
رأی ۱۷ مهر ۱۴۰۳ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری نیز در این زمینه اهمیت دارد. دیوان با ابطال ماده ۲۹ آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان خودرو، محدودیت مراجعه اولیه به دادگستری را که از مراحل اداری پیش‌بینی‌شده در این ماده ناشی می‌شد، برطرف کرد.
بر این اساس، خریدار برای مراجعه به دادگستری ملزم به طی تمام مراحل اداری ماده ابطال‌شده نیست. بااین‌حال، موفقیت در مطالبه خسارت به اثبات تعهد فروشنده، اختلاف تجهیزات و میزان خسارت قابل مطالبه بستگی دارد.
مراحل پیشنهادی پیگیری حقوقی
- مقایسه تجهیزات خودروی تحویلی با قرارداد و کاتالوگ رسمی همان تیپ
- جمع‌آوری اسناد خرید، مدارک تحویل و مکاتبات با شرکت
- ارسال درخواست کتبی برای انجام تعهد یا جبران خسارت
- در صورت حل‌نشدن اختلاف، پیگیری از مسیر قانونی متناسب با خواسته و شرایط پرونده
