شورای رقابت جزئیات دستورالعمل بازار خودروهای سواری را تشریح کرد
شورای رقابت با استناد به قوانین مرتبط با ساماندهی صنعت خودرو و اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴، چارچوب تنظیم بازار خودروهای سواری را تعیین کرده است. این دستورالعمل که خودروهای تولیدی و مونتاژی را در بر میگیرد، نحوه قیمتگذاری، شرایط خرید برای متقاضیان و الزامات خودروسازان در عرضه محصولات را مشخص میکند. همچنین خودروهای برقی از شمول این مقررات خارج شدهاند.
بازار خودروهای سواری همچنان انحصاری شناخته میشود
در این دستورالعمل، بازار خودروهای سواری تولید داخل و مونتاژی به دلیل محدودیتهای ساختاری، تمرکز بالای عرضه و تقاضا و کاهش امکان انتخاب برای مصرفکنندگان، بازاری انحصاری تشخیص داده شده است. بر همین اساس، محصولات این بخش مشمول ضوابط ویژه تنظیم بازار هستند. با این حال، خودروهای تمامبرقی از این چارچوب خارج شدهاند و تابع این مقررات نخواهند بود.
سازوکار جدید قیمتگذاری خودرو چگونه تعیین میشود؟
مطابق ضوابط جدید، خودروسازان باید قیمت پیشنهادی محصولات خود را بر اساس دستورالعملهای قیمتگذاری محاسبه و برای بررسی به سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان ارائه کنند. این سازمان حداکثر یک ماه فرصت دارد درباره قیمتهای اعلامشده تصمیمگیری کند. در صورت عدم اعلام نظر در این بازه زمانی، قیمتهای پیشنهادی خودروساز به منزله تأیید تلقی خواهد شد.
مراحل تعیین قیمت خودرو
| مرحله | شرح |
| محاسبه قیمت | توسط خودروساز |
| ارسال اطلاعات | به سازمان حمایت |
| بررسی و اعلام نظر | حداکثر ظرف یک ماه |
| عدم پاسخ در مهلت مقرر | به منزله تأیید قیمت |
| انتشار قیمت نهایی | در سامانه ۱۲۴ |
شاخص رقابتپذیری چه نقشی در تعیین قیمت خودرو دارد؟
یکی از مهمترین بخشهای دستورالعمل جدید، استفاده از شاخص رقابتپذیری برای ارزیابی محصولات است. این شاخص بر اساس مقایسه هر خودرو با حداقل سه نمونه خارجی همرده محاسبه میشود. وزارت صمت وظیفه معرفی خودروهای مرجع خارجی را بر عهده دارد و سازمان حمایت نیز رتبه رقابتپذیری هر محصول را تعیین میکند.
مهمترین ضوابط شاخص رقابتپذیری
| موضوع | وضعیت |
| مبنای مقایسه | حداقل ۳ خودروی خارجی مشابه |
| مرجع معرفی خودروهای رقیب | وزارت صمت |
| مرجع محاسبه رتبه | سازمان حمایت |
| خودروهای دارای رتبه F | فاقد مجوز افزایش قیمت |
| مبنای نرخ ارز | متوسط نرخ ارز حوالهای رسمی |
چه خودروهایی از دستورالعمل قیمتگذاری خارج شدهاند؟
در نسخههای ابتدایی این مقررات، خودروهای وارداتی نیز مشمول ضوابط تنظیم بازار بودند. با اصلاحات بعدی، خودروهای وارداتی و همچنین خودروهای برقی از این چارچوب خارج شدند. در نتیجه، مقررات فعلی عمدتاً بر خودروهای سواری تولیدی و مونتاژی متمرکز است.
وضعیت شمول خودروها در دستورالعمل
| نوع خودرو | مشمول دستورالعمل |
| خودروهای تولید داخل | بله |
| خودروهای مونتاژی | بله |
| خودروهای برقی | خیر |
| خودروهای وارداتی | خیر |
شرایط خرید خودرو برای متقاضیان چیست؟
دستورالعمل جدید محدودیتهایی را برای ثبتنام و خرید خودرو تعیین کرده است. حداقل سن متقاضیان ۱۸ سال اعلام شده و افرادی که طی ۴۸ ماه گذشته از ایرانخودرو یا سایپا خودرو خریداری کردهاند، امکان ثبتنام مجدد در طرحهای فروش این دو شرکت را ندارند. همچنین انتقال امتیاز خرید، فروش حواله و انعقاد قرارداد صلح ممنوع شده است.
شرایط اصلی خریداران
| شرط | توضیح |
| حداقل سن | ۱۸ سال |
| محدودیت خرید مجدد | ۴۸ ماه برای مشتریان ایرانخودرو و سایپا |
| انتقال امتیاز خرید | ممنوع |
| فروش حواله وکالتی | ممنوع |
| امکان صلح قرارداد | وجود ندارد |
خودروسازان در عرضه محصولات چه تعهداتی دارند؟
بر اساس این دستورالعمل، شرکتهای خودروسازی موظفاند برنامه تولید سالانه خود را به تفکیک ماه اعلام کرده و گزارش تحقق آن را بهصورت مستمر ارائه دهند. همچنین در تمامی طرحهای فروش باید اطلاعات مربوط به تعداد خودروهای عرضهشده و شرایط ثبتنام را شفاف منتشر کنند. در مواردی که تعداد متقاضیان بیش از ظرفیت عرضه باشد، انتخاب خریداران از طریق قرعهکشی انجام خواهد شد.
مهمترین الزامات خودروسازان
| الزام | توضیح |
| اعلام برنامه تولید | ابتدای هر سال |
| گزارش عملکرد | بهصورت ماهانه |
| انتشار جزئیات فروش | الزامی |
| قرعهکشی در صورت مازاد تقاضا | الزامی |
| پیشفروش بدون قیمت مصوب | ممنوع |
جمعبندی
دستورالعمل تنظیم بازار خودروهای سواری با هدف مدیریت بازاری که همچنان انحصاری تشخیص داده شده، بر نحوه قیمتگذاری، فرآیند عرضه و شرایط خرید خودرو نظارت میکند. در این چارچوب، خودروسازان ملزم به شفافیت بیشتر در فروش و قیمتگذاری هستند و برخی محدودیتها نیز برای متقاضیان خرید خودرو در نظر گرفته شده است.
