توربوشارژ خودرو چیست؟

نحوه عملکرد، علائم خرابی و اصول نگهداری

توربوشارژ خودرو با استفاده از انرژی گازهای خروجی موتور، هوای ورودی را فشرده می‌کند تا موتور بتواند قدرت بیشتری تولید کند. سلامت این مجموعه به روغن‌کاری مناسب، عملکرد صحیح قطعات و رعایت دستورالعمل‌های نگهداری بستگی دارد. خرابی توربو ممکن است با افت شتاب، صدای غیرعادی یا افزایش مصرف روغن همراه باشد، اما تشخیص علت به بررسی سایر بخش‌های موتور هم نیاز دارد. رعایت اصول سرویس و رانندگی نیز احتمال آسیب به توربوشارژر را کاهش می‌دهد.

توربوشارژ چیست و چگونه کار می‌کند؟

گازهای خروجی موتور، توربین را می‌چرخانند و این حرکت از طریق یک محور مشترک به کمپرسور منتقل می‌شود. کمپرسور هوای ورودی را فشرده می‌کند تا اکسیژن بیشتری در حجم مشخص سیلندر قرار بگیرد. با افزایش متناسب سوخت، موتور می‌تواند قدرت بیشتری تولید کند. فشار هوای ورودی بالاتر از فشار محیط را «بوست» می‌نامند. هوای تازه و گازهای اگزوز در مسیرهای جداگانه حرکت می‌کنند و داخل توربوشارژر با یکدیگر مخلوط نمی‌شوند.

اجزای اصلی سیستم توربوشارژ

توربوشارژ از چند قطعه اصلی و تجهیزات مرتبط تشکیل شده است. وجود و نحوه قرارگیری این تجهیزات به طراحی موتور و نوع سیستم توربو بستگی دارد.

جزء وظیفه
توربین و پوسته آن دریافت انرژی گازهای اگزوز
کمپرسور و پوسته آن فشرده‌کردن هوای ورودی
شفت، یاتاقان‌ها و مغزی توربو انتقال حرکت و نگهداری مجموعه چرخان
مسیرهای ورود و برگشت روغن رساندن روغن و تخلیه آن از مجموعه
اینترکولر کاهش دمای هوای فشرده پیش از ورود به موتور
وست‌گیت و عملگر آن تنظیم فشار بوست با هدایت بخشی از اگزوز از کنار توربین
شیر بای‌پس کمپرسور کاهش نوسان فشار هنگام بسته‌شدن ناگهانی دریچه گاز
مدار آب در توربوهای آب‌خنک کمک به خنک‌کاری مجموعه از طریق مدار خنک‌کننده موتور

مزایا و معایب موتور توربوشارژ

توربوشارژ به خودروساز اجازه می‌دهد با موتور کوچک‌تر به قدرت موردنیاز برسد. کاهش حجم موتور می‌تواند وزن مجموعه پیشرانه را کمتر کند و زمینه کاهش مصرف سوخت را فراهم سازد. البته میزان مصرف به طراحی موتور و شیوه رانندگی بستگی دارد و استفاده از توربو به‌تنهایی مصرف کمتر را تضمین نمی‌کند.

یکی از محدودیت‌های این سیستم، «تأخیر توربو» است؛ فاصله زمانی میان فشردن پدال گاز و افزایش پاسخ توربو که شدت آن با طراحی موتور تغییر می‌کند. وجود قطعات اضافی، اتصالات و تجهیزات کنترلی و خنک‌کاری نیز تعمیر موتورهای توربو را پیچیده‌تر می‌کند و تعداد بخش‌های نیازمند رسیدگی را افزایش می‌دهد.

مزایا و معایب موتور توربوشارژ

علائم خرابی توربو خودرو

خرابی احتمالی توربوشارژر می‌تواند عملکرد موتور را تغییر دهد یا با نشانه‌هایی در صدا و دود خروجی همراه شود. علائم مهم عبارت‌اند از:

برای مطالعه بیشتر

مطالب مرتبط با این مقاله

براساس موضوع همین مقاله

موضوعی که دنبالش بودی رو پیدا نکردی؟

برامون بنویس تا برای تولید مطالب بعدی بررسیش کنیم.

  • ■افت قدرت و شتاب: خودرو نسبت به گذشته کشش کمتری دارد و هنگام شتاب‌گیری ضعیف‌تر عمل می‌کند.
  • ■صدای غیرعادی: صدای تازه یا تشدیدشونده از مجموعه توربو یا مسیر هوای آن شنیده می‌شود.
  • ■دود بیش‌ازحد: میزان دود اگزوز غیرعادی می‌شود و ممکن است دود آبی دیده شود.
  • ■افزایش مصرف روغن: میزان روغن مصرفی موتور نسبت به وضعیت معمول بیشتر می‌شود.

نکته تشخیصی:

این نشانه‌ها به‌تنهایی خرابی توربو را ثابت نمی‌کنند. نشتی مسیر هوا و اینترکولر، گرفتگی فیلتر هوا یا اگزوز، اختلال سوخت‌رسانی و مشکل تهویه محفظه میل‌لنگ نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. به همین دلیل، تعمیرکار باید پیش از تعویض توربوشارژر، علت اصلی مشکل را مشخص کند.

مهم‌ترین دلایل خرابی توربوشارژر خودرو

آسیب به توربوشارژر می‌تواند بر اثر اختلال در روغن‌کاری، ورود آلودگی یا کارکرد خارج از محدوده طراحی رخ دهد. عوامل اصلی خرابی و نحوه تأثیر آن‌ها عبارت‌اند از:

  • ■روغن‌رسانی ناکافی: کاهش جریان روغن، روان‌کاری یاتاقان‌ها را مختل می‌کند و اصطکاک مجموعه چرخان را افزایش می‌دهد.
  • ■آلودگی روغن: ذرات آلاینده و رسوبات موجود در روغن باعث فرسودگی یاتاقان‌ها می‌شوند.
  • ■ورود جسم خارجی: ورود اجسام خارجی به مسیر هوا یا اگزوز می‌تواند به پره‌ها آسیب بزند یا تعادل مجموعه چرخان را برهم بزند.
  • ■دور یا دمای بیش‌ازحد: مشکلات موتور، نگهداری نامناسب یا افزایش توان خارج از مشخصات سازنده، فشار حرارتی و مکانیکی وارد بر توربو را افزایش می‌دهد.

مهم‌ترین دلایل خرابی توربوشارژر خودرو

روش‌های افزایش عمر توربوشارژ خودرو

نگهداری توربوشارژر باید مطابق برنامه سرویس و مشخصات تعیین‌شده برای همان موتور انجام شود. اقدامات زیر به کاهش احتمال خرابی کمک می‌کنند:

  • ■روغن و فیلتر مناسب: از روغن با مشخصات مورد تأیید سازنده استفاده کنید و زمان تعویض روغن و فیلتر را مطابق دفترچه رعایت کنید.
  • ■کنترل سطح روغن: سطح روغن موتور را بررسی کنید و نشتی‌های احتمالی را برطرف کنید.
  • ■رسیدگی به مسیر هوا: فیلتر هوا، شیلنگ‌ها و اتصالات را سالم و تمیز نگه دارید.
  • ■بررسی مسیر برگشت روغن: گرفتگی مسیر برگشت روغن و مشکلات تهویه محفظه میل‌لنگ را برطرف کنید.
  • ■حفظ تنظیمات استاندارد: فشار بوست و تنظیمات کنترلی توربو را در محدوده تعیین‌شده سازنده نگه دارید.
  • ■بررسی علت خرابی قبلی: هنگام تعمیر یا تعویض توربو، علت آسیب و پاکیزگی مسیرهای مرتبط را بررسی کنید.

آیا موتور توربو به بنزین سوپر نیاز دارد؟

نیاز موتور توربو به بنزین سوپر به حداقل عدد اکتان تعیین‌شده از سوی سازنده بستگی دارد. بعضی موتورها به سوخت با اکتان بالاتر نیاز دارند و در برخی دیگر، سازنده آن را برای دستیابی به عملکرد بهتر توصیه می‌کند. بنابراین باید میان الزام و توصیه سازنده تفاوت گذاشت و سوخت را مطابق دفترچه همان خودرو انتخاب کرد. استفاده خودسرانه از اکتان‌بوستر نیز توصیه نمی‌شود؛ زیرا افزودنی‌های مجاز و محدودیت مصرف آن‌ها به دستورالعمل سازنده بستگی دارد.

آیا موتور توربو به بنزین سوپر نیاز دارد؟

نحوه صحیح روشن و خاموش کردن موتور توربوشارژ

پس از استارت سرد، از گازدادن شدید و افزایش ناگهانی دور موتور خودداری کنید. دفترچه برخی محصولات کیا، چند ثانیه کارکرد درجا را برای تأمین روغن‌کاری اولیه توصیه می‌کند. پس از آن می‌توان با دور موتور معتدل حرکت کرد و نیازی به انتظار تا گرم‌شدن کامل موتور در حالت درجا نیست. زمان و روش شروع حرکت را باید مطابق دفترچه خودرو رعایت کرد.

پس از رانندگی پرفشار، ممکن است لازم باشد موتور مدتی درجا کار کند. برای مثال، کیا در دفترچه سورنتو مدل ۲۰۲۶ بازار آمریکا، پس از رانندگی با سرعت بالا یا فشار زیاد، حدود یک دقیقه انتظار پیش از خاموش‌کردن را توصیه می‌کند. این زمان به همه خودروها تعمیم‌پذیر نیست. در بعضی توربوهای آب‌خنک نیز گردش طبیعی مایع خنک‌کننده پس از خاموشی به کاهش حرارت بخش مرکزی کمک می‌کند.

خودروهای ایرانی دارای توربوشارژ

دنا پلاس توربو، شاهین و ری‌را از خودروهای ایرانی هستند که موتور توربوشارژ دارند. ایران‌خودرو همچنین تارا اتوماتیک توربو را در فهرست فروش سال ۱۴۰۵ قرار داده است. سورن توربو هم از محصولات قدیمی ایران‌خودرو است که نمونه‌های کارکرده آن در بازار پیدا می‌شود.

خودرو موتور توربو
دنا پلاس توربو دنده‌ای و اتوماتیک (معمولی و آپشنال) ۱.۷ لیتری EF7
ری‌را بنزینی ۱.۷ لیتری EF7P
تارا اتوماتیک توربو ۱۴۰۵ ۱.۷ لیتری EF7P-TC
شاهین G و GL دنده‌ای ۱.۵ لیتری M15TC
شاهین اتوماتیک CVT ۱.۵ لیتری M15TC
سورن ELX توربو ۱.۷ لیتری EF7

شاهین پلاس با موتور ME16 توربو ندارد. تارا اتوماتیک با موتور TU5P هم از موتور معمولی بدون توربو استفاده می‌کند.

خودروهای توربوشارژ مدیران خودرو در ایران

مدیران خودرو مدل‌های توربوشارژ مختلفی با برندهای ام‌وی‌ام، فونیکس و اکستریم عرضه کرده است. این خودروها شامل مدل‌های سواری و شاسی‌بلند شهری هستند.

برند خودروهای توربوشارژ
ام‌وی‌ام X22 پرو اتوماتیک، X33 کراس اتوماتیک، X55 و X55 پرو
ام‌وی‌ام آریزو ۵ توربو و آریزو ۵ اسپرت
فونیکس آریزو ۶ پرو، آریزو ۶ GT و آریزو ۸
فونیکس تیگو ۷ پرو و تیگو ۷ پرو مکس
فونیکس تیگو ۸ پرو و تیگو ۸ پرو مکس
فونیکس FX بنزینی
اکستریم LX، TXL و VX

یک تفاوت مهم: ام‌وی‌ام X22 پرو اتوماتیک موتور یک لیتری توربو دارد، اما نسخه دنده‌ای آن با موتور ۱.۵ لیتری معمولی عرضه شده است.

سایر خودروهای مونتاژی توربوشارژ در ایران

شرکت‌هایی مانند ایران‌خودرو، کرمان موتور، بهمن موتور، آرین پارس موتور و فردا موتورز هم خودروهای توربوشارژ مونتاژ کرده‌اند. مدل‌های زیر از محصولات شناخته‌شده آن‌ها در بازار ایران هستند.

سایر خودروهای مونتاژی توربوشارژ در ایران

برند خودروهای توربوشارژ
هایما S5، S5 پرو، S7 توربو، S7 پرو، 8S و 7X
جک S5 دو لیتری و S5 فیس‌لیفت ۱.۵ لیتری
کی‌ام‌سی K7، J7، X5، A5، T8 و T9
فیدلیتی پرایم، الیت و پرستیژ
دیگنیتی پرایم و پرستیژ
ریسپکت پرایم و تیپ ۲
لاماری ایما بنزینی
فردا موتورز T5 و سوبا M4
لوکانو L7 و L8
تیگارد X35
بیجینگ X55
اس‌دبلیوام G01 و G01F

کی‌ام‌سی A5 در اصل نسخه بازطراحی‌شده اس‌دبلیوام G01F است که کرمان موتور آن را با نام جدید عرضه کرده است.

خودروهای وارداتی جدید توربوشارژ در ایران

در میان خودروهای وارداتی جدید هم مدل‌های توربوشارژ وجود دارند. برندهایی مانند تویوتا، کیا، فولکس‌واگن، میتسوبیشی و چانگان خودروهایی با این نوع موتور وارد بازار ایران کرده‌اند.

خودرو موتور توربو
تویوتا کرولا بنزینی ۱.۲ لیتری
تویوتا لوین بنزینی ۱.۲ لیتری
چانگان CS35 پلاس ۱.۴ لیتری
چانگان CS55 پلاس ۱.۵ لیتری
جتا VS5 و VS7 ۱.۴ لیتری
فولکس‌واگن تی‌راک ۱.۵ لیتری
کیا اسپورتیج وارداتی نسخه ۱.۵ لیتری
میتسوبیشی اوتلندر جدید ۱.۵ لیتری با سیستم هیبرید خفیف
گک امپو، امکو و GS3 نسخه‌های ۱.۵ لیتری

بعضی از این خودروها با چند موتور مختلف وارد ایران شده‌اند. برای مثال، کیا اسپورتیج هم نسخه ۱.۵ لیتری توربو دارد و هم نسخه ۲ لیتری بدون توربو.

خودروهای توربوشارژ قدیمی خارجی در بازار ایران

بسیاری از خودروهای خارجی که در سال‌های گذشته وارد یا در ایران مونتاژ شده‌اند، موتور توربو دارند. این مدل‌ها بیشتر در بازار خودروهای کارکرده دیده می‌شوند.

خودروهای توربوشارژ قدیمی خارجی در بازار ایران

خودرو موتور توربو
پژو ۲۰۰۸ ۱.۶ لیتری
پژو ۵۰۸ ۱.۶ لیتری
سیتروئن C3 ۱.۶ لیتری
رنو کپچر ۱.۲ لیتری
رنو تالیسمان ۱.۶ لیتری
دی‌اس ۵ و دی‌اس ۷ نسخه‌های ۱.۶ لیتری
فولکس‌واگن گلف GTI ۲ لیتری
فولکس‌واگن تیگوان و پاسات نسخه‌های TSI
بی‌ام‌و 320i و 328i نسل F30 ۲ لیتری
بی‌ام‌و 528i نسل F10 ۲ لیتری

تیم تحریریه ویکی

تیم تحریریه سایت خودرویی ویکی متشکل از جمعی از کارشناسان و علاقه‌مندان به دنیای خودرو است. تیم تولید محتوای ویکی در هر زمینه‌‌ی مختلف خودرویی، از جمله اخبار، نقد و بررسی، راهنمای خرید و فروش، و مقالات تخصصی با هدف ارائه‌ی اطلاعات جامع و مفید در مورد خودروها و صنعت خودروسازی فعالیت می‌کنند. اعضای این تیم از تجربه‌ی کاری و دانش کافی در زمینه‌های مختلف خودروسازی برخوردار هستند و همواره در تلاشند تا با تولید محتوای باکیفیت، به مخاطبان خود کمک کنند تا اطلاعات مورد نیاز خود را در مورد خودروها به دست آورند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا

چقدر بودجه برای خرید خودرو کم دارید؟