کاپوتاژ خودرو چیست؟
مدارک، مراحل، هزینه و اعتبار در ۱۴۰۵
کاپوتاژ خودرو اصطلاح رایج برای خروج موقت خودروی شخصی از ایران است و اداره گمرک جمهوری اسلامی ایران برای این فرایند پروانه صدور موقت صادر میکند. پس از مرحله گمرک، اسناد بینالمللی خودرو و راننده از کانون جهانگردی و اتومبیلرانی کشور دریافت میشوند. اجازه ورود و تردد خودرو در خارج از ایران نیز به مقررات کشور مقصد بستگی دارد.
پیشنهاد کاربران:
کاپوتاژ خودرو چیست و چه تفاوتی با کابوتاژ دارد؟
در کاربرد رایج، کاپوتاژ خودرو به فرایند دریافت مجوز خروج موقت خودروی شخصی از ایران گفته میشود؛ با این حال نام سند گمرکی این فرایند پروانه صدور موقت است. «کابوتاژ» یا «کرانبری» در معنای حقوقی گمرکی، رویه مستقلی برای جابهجایی کالا دارد. به همین دلیل، مقررات کرانبری کالا و موضوعاتی مانند مسیرهای مرتبط با دریای خزر یا مازندران را نباید به شرایط خروج موقت خودروی شخصی تعمیم داد.
برای کاپوتاژ خودرو به کجا مراجعه کنیم؟
پروانه صدور موقت از طریق گمرکات اجرایی صادر میشود. پس از دریافت این پروانه، اسناد بینالمللی موردنیاز از کانون جهانگردی و اتومبیلرانی یا نمایندگیهای مجاز صدور اسناد آن دریافت میشوند. در تهران، اداره گمرک غرب تهران یکی از مراکز مرتبط با این فرایند است. این مجموعه در محدوده کیلومتر ۱۰ بزرگراه فتح، مسیر جاده قدیم کرج و بلوار شهید سامانیپور قرار دارد.
مدارک لازم برای کاپوتاژ خودرو چیست؟
مدارک این فرایند به سه گروه تقسیم میشوند: مدارک موردنیاز گمرک، مدارک دریافت گواهینامه بینالمللی و مدارک صدور اسناد بینالمللی خودرو.
مدارک مرحله گمرک
سند کارخانه را نمیتوان برای تمام پروندهها یک الزام عمومی و قطعی دانست؛ ملاک اصلی، امکان احراز مالکیت و شناسایی خودرو با مدارک معتبر است.
| کاربرد | مدرک |
| مدرک مالکیت | برگ سبز خودرو |
| مدرک تکمیلی مالکیت در صورت درخواست | سند کارخانه |
| شناسایی و تطبیق خودرو | کارت ماشین |
| احراز هویت | مدرک هویتی مالک |
| برای فرد غیرمالک | وکالتنامه رسمی |
| تطبیق وسیله نقلیه | حضور خودرو |
مدارک دریافت گواهینامه بینالمللی
شرط اعتبار باقیمانده گواهینامه ملی برای مجوزهای یکساله و سهساله یکسان نیست و به نوع گواهینامه بینالمللی موردنیاز بستگی دارد.
| مدرک | کاربرد |
| گواهینامه ملی | مبنای صدور مجوز بینالمللی |
| گذرنامه | احراز مشخصات متقاضی |
| عکس ۳×۴ | تکمیل پرونده |
| گواهینامه بینالمللی قبلی | در صورت معتبر بودن |
| فرم درخواست | ثبت درخواست |
مدارک دریافت اسناد بینالمللی خودرو
اگر مالک خودرو شخص حقوقی باشد، معرفینامه و تشکیل پرونده نیز در فرایند صدور اسناد مطرح است.
| مدرک | کاربرد |
| اصل پروانه خروج موقت معتبر | اثبات انجام مرحله گمرکی |
| گذرنامه معتبر | احراز مشخصات متقاضی |
| سند مالکیت خودرو | تطبیق مالک و وسیله نقلیه |
| گواهینامه بینالمللی معتبر صادرشده توسط کانون | تکمیل پرونده اسناد خودرو |
| فرم درخواست | ثبت درخواست |
| وکالتنامه دارای اختیار خروج و تردد مرزی | در صورت نبود مالک |
مراحل کاپوتاژ خودرو در سامانه EPL و گمرک
مسیر کلی اظهار خروج موقت در سامانه EPL به این ترتیب است:
- ورود به سامانه گمرکی
- انتخاب دوراظهاری خروج موقت
- ثبت اطلاعات مالک و خودرو
- بارگذاری اسناد
- انتخاب گمرک اظهاری
- دریافت سریال اظهار
- درج شماره پلاک و VIN خودرو
- ثبت نهایی و دریافت اظهارنامه
- مراجعه برای کنترل و تطبیق خودرو در صورت نیاز
- صدور پروانه خروج موقت
بعد از کاپوتاژ چه اسناد بینالمللی لازم است؟
پروانه خروج موقت، مجوز گمرکی خودرو است و جای مدارک بینالمللی راننده و وسیله نقلیه را نمیگیرد. نوع اسناد لازم به مقصد و شرایط سفر بستگی دارد.
گواهینامه بینالمللی یکساله و سهساله
گواهینامه بین المللی براساس چارچوب کنوانسیونهای مرتبط صادر میشود و شرط اعتبار گواهینامه ملی در همه نسخهها یکسان نیست. در اطلاعات عمومی کانون برای گواهینامه یکساله، حداقل یک ماه و سه روز نیز ذکر شده است؛ بنابراین شرط دقیق نسخه یکساله باید براساس نوع مجوز و کنوانسیون قابل استفاده در مقصد بررسی شود، نه با یک عدد ثابت برای همه کشورها.
| نوع مجوز | چارچوب | شرط اعتبار گواهینامه ملی |
| یکساله تحت کنوانسیون ۱۹۴۹ | کنوانسیون سال ۱۹۴۹ ژنو | حداقل ۳۳ روز |
| یکساله تحت کنوانسیون ۱۹۶۸ | کنوانسیون ۱۹۶۸ وین | حداقل یک سال |
| سهساله | کنوانسیون ۱۹۶۸ وین | حداقل سه سال |
دفترچه بینالمللی، پلاک ترانزیت و کارنه دو پاساژ
کارنه دو پاساژ فقط در دفتر مرکزی کانون ارائه میشود و صدور آن مستلزم سپردن ودیعه مطابق تعرفه است. نیاز به این سند عمومی نیست و باید براساس کشور و مسیر سفر تعیین شود.
| سند | داده اصلی |
| دفترچه مالکیت بینالمللی یا دفترچه بینالمللی | شامل اطلاعات اسنادی خودرو، مالک یا راننده است؛ یک سال اعتبار دارد، قابل تمدید نیست و پس از انقضا باید سند جدید صادر شود |
| پلاک ترانزیت | برای شناسایی بینالمللی خودرو است؛ فقط یک بار برای هر خودرو صادر میشود، به همان خودرو اختصاص دارد و تا پایان عمر همان وسیله باقی میماند |
| کارنه دو پاساژ | در انواع ۵، ۱۰، ۱۵ و ۲۵ برگی صادر میشود؛ برای برخی کشورها کاربرد دارد، در هر عبور از مرز یک کشور یک برگ آن ابطال میشود و کارنه مصرفنشده قابلیت تمدید دارد |
اعتبار کاپوتاژ خودرو چقدر است و چگونه تمدید میشود؟
پروانه صدور موقت خودرو میتواند تا یک سال صادر شود. در مدت اعتبار، خودرو محدود به یک سفر نیست و مالک میتواند با همان پروانه چند بار از کشور خارج و دوباره وارد شود. در هر عبور مرزی، خودرو کنترل و تاریخ خروج یا ورود ثبت میشود. اگر خودرو باید بیش از مهلت پروانه خارج از کشور بماند، تمدید باید پیش از پایان اعتبار پیگیری شود؛ بازگشت پس از انقضای پروانه نیز میتواند مشمول جریمه گمرکی شود.
هزینه کاپوتاژ خودرو در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
جدول زیر تعرفه اسناد بینالمللی و ترانزیت از اول مرداد ۱۴۰۵ است و هزینه خود پروانه صدور موقت گمرک را نشان نمیدهد.
| خدمت | تعرفه |
| گواهینامه یکساله خودرو | ۲٫۸۵ میلیون تومان |
| گواهینامه سهساله خودرو | ۹٫۶۵ میلیون تومان |
| دفترچه مالکیت | ۲٫۶۵ میلیون تومان |
| پلاک ترانزیت خودرو | ۷٫۱۵ میلیون تومان |
| برچسب رهگیری | ۱٫۳۵ میلیون تومان |
| ست کامل سواری با گواهینامه یکساله | ۱۳٫۹ میلیون تومان |
| ست کامل سواری با گواهینامه سهساله | ۲۰٫۷ میلیون تومان |
| ست کامل سواری بدون گواهینامه | ۱۱٫۰۵ میلیون تومان |
عوارض گمرکی و هزینه کارنه جدا هستند؟
عوارض گمرکی و هزینههای اجرایی خروج موقت با تعرفه اسناد کانون یکی نیستند و برای خود پروانه نیز در این راهنما رقم ثابت سراسری اعلام نمیشود. در مقصدهای نیازمند کارنه، هزینه و ودیعه آن جداگانه بررسی میشود؛ بیمه موردنیاز کشور مقصد نیز در مبالغ جدول محاسبه نشده است.
کشورهای مرتبط با گواهینامه و اسناد بینالمللی ایران
کشورهای پذیرنده مجوزهای یکساله و سهساله یکسان نیستند و نام کشورهای قابل استفاده داخل خود مجوز نیز درج میشود. جدول زیر برای پوشش کشورهای مرتبط با این اسناد است؛ حضور یک کشور در جدول به معنای یکسانبودن مقررات ورود خودرو، بیمه یا نوع مجوز قابل قبول نیست.
| کشور یا قلمرو | کشور یا قلمرو | کشور یا قلمرو |
| آرژانتین | کنگو | ترینداد و توباگو |
| اروپا | کنیا | توگو |
| آفریقای جنوبی | کوراسائو | تونس |
| آفریقای مرکزی | کومور | جامائیکا |
| آلبانی | کویت | جبل الطارق |
| آلمان | کیریبائی | جرسی |
| آنتیکوا | گابن | جزایر کایمن |
| آندورا | گامبیا | جزایر کیپورد |
| آنگولا | گرجستان | جزایر وینوارد |
| آگویلا | گواتمالا | جمهوری دموکراتیک کنگو |
| اتریش | گورنسی | جمهوری دومنیکن (جمهوی دومنیکن) |
| اردن | گینه | جیبوتی |
| ارمنستان | گینه استوایی | چاد |
| اروگوئه (ارگوئه) | گینه بیسائو | چک |
| اسپانیا | لائوس | دانمارک |
| استرالیا | لبنان | رواندا |
| استونی | لتونی (لئوئی) | روسیه |
| اسلواکی | لسوتو | رومانی |
| اسلوونی | لهستان | زامبیا |
| افغانستان | لوکزامبورگ | ژاپن |
| اکوادور | لیبریا | ساحل عاج |
| الجزایر | لیبی | ساموآ |
| السالوادور | لیتوانی | سان مارینو |
| ایالات متحده آمریکا | لیختن اشتان | سائوتومهو پرینسیپ |
| ایتالیا | مالی | سودان |
| ایران | مجارستان | سورینام |
| ایرلند | مراکش | سوریه |
| ایسلند | مصر | سوئد |
| باربادوس | مقدونیه | سوئیس |
| باهاما | مکزیک | سرالئون |
| بحرین | موریتانی | سیشل |
| برونئی | موریس | شیلی |
| بلاروس | موزامبیک (موزامبییک) | صربستان |
| بلژیک | موناکو | عراق |
| بلغارستان | مونتهنگرو | عربستان سعودی (عربستان صعودی) |
| بلیز | میانمار | عمان |
| بنگلادش | نامیبیا (نامبیا) | غنا |
| کشورهای مشترک منافع | نپال | فرانسه |
| فنلاند | بنین | نروژ |
| فیجی (فیچی) | بوتان | نیجر |
| فیلیپین | بوتسوانا | نیجریه |
| قبرس | بورکینافاسو | نیکاراگوئه |
| قرقیزستان | بوسنیوهرزگوین | نیوزلند |
| قطر | بولیوی | واتیکان |
| کاستاریکا | پاپوآگینه نو | ونزوئلا |
| کالدونیای جدید | پاکستان | هائیتی |
| کامبوج | پاناما | هلند |
| کامرون | پرتغال | هند |
| کانادا | پرو | هندوراس |
| کرواسی | پلی نزی فرانسه | هنگکنگ |
| کره (جمهوری) | تانزانیا | یونان |
| تایوان | تایلند | کلمبیا |
| — | ترکیه | آذربایجان |
خودروهای غیرمالک، شرکتی، بالای ۳۰ سال و تاریخی
شرایط مالکیت و وضعیت خودرو میتواند مسیر صدور اسناد را تغییر دهد. خودروهای قدیمی نیز الزاماً همان قواعد خودروهای تاریخی را ندارند. بیش از ۳۰ سال سن بهتنهایی یک خودرو را تاریخی نمیکند؛ شناسایی این وضعیت در فرایند و کارگروه مربوط انجام میشود.
سازمان میراث فرهنگی که ساختار فعلی آن وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی است، در بررسی وسایل نقلیه تاریخی از طریق این ساختار نقش دارد. خودرویی که رسماً تاریخی شناخته شود نیز مشمول قواعد پلاک ترانزیت معمولی نیست.
| وضعیت | شرایط |
| مالک همراه خودرو نیست | وکالتنامه باید اختیار خروج از کشور و تردد در مرزهای بینالمللی را پوشش دهد |
| مالک خودرو شخص حقوقی است | معرفینامه و تشکیل پرونده لازم است |
| خودرو بالای ۳۰ سال است | مسیر مجوز خروج ویژه باید بررسی شود |
| خودرو تاریخی شناخته شده است | مقررات آن با خودروی صرفاً قدیمی یکسان نیست |
| خودرو فروخته شده است | پلاک ترانزیت همان خودرو باید به مالک جدید منتقل شود |
| اسناد بینالمللی مفقود یا سرقت شدهاند | المثنی صادر نمیشود و مراحل قانونی صدور سند جدید باید طی شود |
قبل از سفر قوانین کشور مقصد، بیمه و کارنه را بررسی کنید
پذیرش نوع گواهینامه بینالمللی به مقصد بستگی دارد و در برخی کشورها اصل گواهینامه ملی نیز باید همراه آن باشد. بیمه نامه شخص ثالث خودرو در ایران را هم نباید بهصورت خودکار برای تردد در همه کشورهای خارجی کافی دانست؛ بیمه، کارنه و مدارک ورود باید متناسب با مقصد بررسی شوند.
سفر به عراق از مرز مهران
برای سفر زمینی به عراق از مسیرهایی مانند مرز مهران، پروانه خروج موقت ایران مرحله داخلی فرایند است. بیمه، مدارک ورود خودرو و شرایط همان گذرگاه باید براساس مقررات جاری عراق و مرز موردنظر بررسی شوند.
منطقه آزاد ارس، ارمنستان و نخجوان
مقررات خروج خودروهای منطقه آزاد ارس با خودروهای پلاک ملی یکسان نیست. سفر به ارمنستان یا نخجوان نیز تابع مقررات منطقه آزاد، مرز خروج و مقصد است و شرایط خودروهای پلاک ملی نباید خودکار به این خودروها تعمیم داده شود.
ترکیه، گرجستان و آذربایجان
برای سفر با خودرو به ترکیه، گرجستان و آذربایجان، نوع بیمه، مجوز رانندگی پذیرفتهشده و محدودیت احتمالی ورود خودرو باید براساس مقررات جاری همان کشور کنترل شود. داشتن پروانه خروج موقت معتبر بهتنهایی پاسخگوی شرایط ورود به مقصد نیست.
جمعبندی
سفر خارجی با خودرو سه پرونده مستقل دارد: خروج موقت خودرو از ایران، دریافت اسناد بینالمللی و رعایت الزامات کشور مقصد. پیش از حرکت باید هر سه بخش متناسب با وضعیت مالک، خودرو و مسیر سفر تکمیل شوند؛ آمادهبودن یک مرحله، جای بررسی دو مرحله دیگر را نمیگیرد.
سوالات متداول
کارنه دو پاساژ چقدر اعتبار دارد؟
کارنه دو پاساژ یک سال اعتبار دارد و کارنه مصرفنشده امکان تمدید دارد.
آیا تمدید کاپوتاژ خودرو خودکار است؟
خیر. درخواست تمدید باید پیش از پایان اعتبار ارائه شود و به موافقت گمرک صادرکننده برسد.
آیا در گمرک غرب تهران خدمات اسناد بینالمللی خودرو ارائه میشود؟
بله. خدمات صدور اسناد کانون در محل گمرک غرب تهران نیز ارائه میشود.
آیا خودروی تاریخی پلاک ترانزیت معمولی دریافت میکند؟
خیر. خودرویی که رسماً تاریخی شناخته شود، پلاک ترانزیت معمولی دریافت نمیکند.
برای هر کشور چه گواهینامه بینالمللی و کارنهای لازم است؟
نوع IDP قابل قبول و نیاز به کارنه دو پاساژ به مقصد بستگی دارد و باید براساس فهرست بهروز کانون و مقررات همان کشور بررسی شود.
