معطلی حدود ۵۰۰ خودروی جانبازی بامو در گمرک
توقف ترخیص بهدلیل تعهد ارزی و اختلال سامانهها
در ماههای اخیر روند ترخیص و تحویل خودروهای جانبازی بامو با توقف روبهرو شده و حدود ۵۰۰ دستگاه در گمرک مانده است. علت اصلی این وضعیت، حلنشدن محدودیتهای مرتبط با سقف تعهدات ارزی و همزمان اختلالهای سامانهای و قطعیهای اینترنت عنوان شده است. واردکننده میگوید در صورت رفع مانع ارزی، امکان ترخیص این خودروها در مدت کوتاه وجود دارد.
گمرک؛ توقف در مرحله ترخیص خودروهای جانبازی بامو
در ماههای گذشته بخشی از خودروهای جانبازی بامو با وجود آمادهبودن برای تحویل، در مرحله ترخیص متوقف ماندهاند. گفته میشود مشکل فنی یا کمبود لجستیک عامل اصلی نیست و مسئله به فرایندهای بیرونی مربوط میشود. برآورد فعلی از تعداد خودروهای مانده در گمرک حدود ۵۰۰ دستگاه است و ادامهدار شدن این وضعیت، نارضایتی بخشی از متقاضیان را به دنبال داشته است.
گره تعهدات ارزی و اختلال سامانه جامع تجارت؛ دو مانع همزمان
محدودیت مربوط به «سقف تعهدات ارزی» بهعنوان مانع اصلی ترخیص مطرح شده و باعث شده امکان آزادسازی محمولههای جدید هم محدود شود. در کنار آن، قطعیهای اینترنت و از دسترس خارج شدن سامانه جامع تجارت، ثبت و پیگیری مراحل اداری ترخیص را دشوار کرده است. پیامد این اختلالها، تأخیر در صدور مجوزها، جابهجایی اسناد و تکمیل روندهای گمرکی عنوان میشود.
عملکرد عملیاتی در تحویلها؛ اشاره به تحویل بیش از ۴۰۰ دستگاه در ۲۰ روز
واردکننده اعلام کرده طی حدود هشت ماه گذشته برای انجام تعهدات، ظرفیتهای اجرایی و حملونقلی خود را فعال نگه داشته اما عوامل بیرونی باعث عقبافتادگی در ترخیص شده است. همچنین گفته شده در مقطعی که از آن با عنوان «دوره جنگ رمضان» یاد شده، فعالیت داخلی شرکت متوقف نشده و طی ۲۰ روز بیش از ۴۰۰ دستگاه خودرو از انواع مختلف به مشتریان تحویل داده شده است.
مسیرهای جایگزین واردات؛ از بنادر شمالی تا کریدورهای زمینی منطقه
در کنار مشکلات فعلی، بحث استفاده از مسیرهای جایگزین برای واردات خودرو مطرح شده است. درباره بنادر شمالی مانند امیرآباد و بهشهر گفته میشود ظرفیت تخلیه و بارگیری و همچنین توان ناوگان کشتیرانی در دریای خزر محدود است و کشتیهای بزرگ (بیش از ۵ هزار تن) امکان تردد ندارند.
با این حال، مسیرهای شمالی کاملاً بسته تلقی نمیشوند و میتوانند نقش مکمل یا جایگزین داشته باشند.
جدول مسیرهای پیشنهادی و محدودیتهای مطرحشده
| مسیر/گزینه | وضعیت و محدودیتهای بیانشده |
| بنادر شمالی و دریای خزر | محدودیت ظرفیت تخلیه/انباشت؛ محدودیت کشتیرانی و تردد کشتیهای بالای ۵ هزار تن |
| چین (مبدأ اصلی) | سهم غالب واردات در سالهای اخیر (بیش از ۹۰٪) |
| کریدورهای منطقهای | چین–پاکستان–ایران، افغانستان–ایران، ترکمنستان–ایران، مسیر بندر گوادر، و مسیر ترکیه به ایران |
| حمل زمینی/ریلی | بهعنوان پشتیبان مسیرهای جایگزین در صورت فراهمشدن زیرساخت و مجوزها |
اثر واردات بر بازار خودرو؛ فاصله ترخیص ۱۴۰۴ تا سطح اثرگذار
برای اثرگذاری واردات بر تعادل بازار و کاهش فشار قیمتی، «حجم» واردات عامل کلیدی معرفی شده است. یک برآورد مطرح میکند حداقل سطح لازم برای اثر محسوس حدود ۹۰ هزار دستگاه است. همچنین به تجربه سالهایی اشاره شده که واردات به حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ هزار دستگاه رسید و بازار رقابتیتر شد. در مقابل، در سالهایی با واردات پایینتر، افزایش قیمت و رشد تقاضا از جمله تقاضای سوداگرانه بیشتر دیده شده است.
جدول اعداد کلیدی مطرحشده درباره واردات
| شاخص | عدد/بازه |
| حداقل واردات برای اثر محسوس بر بازار | حدود ۹۰ هزار دستگاه |
| سطح واردات در برخی سالهای رقابتیتر | حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ هزار دستگاه |
| تعداد خودروهای ترخیصشده در سال ۱۴۰۴ | حدود ۶۳ هزار دستگاه |
خودروهای متوقف در بنادر امارات و ابهام جریمه دیرکرد تحویل
گفته شده تعداد قابلتوجهی از خودروهای واردکنندگان در بنادر امارات متوقف ماندهاند و برای حل مسئله، تغییر «مبدأ و مقصد» در سامانه توسعه تجارت بهعنوان یک اقدام ضروری مطرح است تا امکان انتقال به مسیرهای دیگر فراهم شود.
درباره جریمه دیرکرد نیز تأکید شده شرایط جنگی معمولاً در دسته شرایط خاص قرار میگیرد، اما باید بین شرکتهایی که تعهدات معوقِ پیش از شرایط فعلی داشتهاند و شرکتهایی که کندیشان ناشی از وضعیت جدید است، تفکیک انجام شود.
جمعبندی و قدم بعدی
اعلام شده در صورت رفع محدودیت تعهد ارزی، ترخیص خودروهای جانبازیِ مانده در گمرک میتواند در زمان کوتاه انجام شود. درباره مسیرهای جایگزین نیز از پیگیریها و آمادهسازی مقدمات صحبت شده و انتظار میرود در صورت تصمیمگیری نهایی، از ماه آینده امکان آغاز اجرای برخی مسیرها فراهم شود.
