رشد ۱۴ درصدی ظرفیت ایستگاه‌های شارژ خودرو برقی در ایران

جدیدترین گزارش شبکه شارژ شارینت از عملکرد زیرساخت‌های شارژ خودروهای برقی در مهرماه، تصویری دقیق از روند توسعه و توزیع انرژی در کشور ارائه می‌دهد.

بر اساس این گزارش، مجموع توان نصب‌شده شبکه شارژ خودرو برقی در ایران با رشد ۱۴ درصدی نسبت به شهریورماه، به میزان ۲۸۴۲ کیلووات افزایش یافته است؛ رشدی که نشانه‌ی حرکت تدریجی به سمت توسعه زیرساخت شارژ و گسترش ناوگان برقی در کشور است.

رشد ظرفیت ایستگاه شارژ و تغییرات شبکه در مهرماه

در مهرماه، ایستگاه‌های شارژ خودرو برقی عمومی و ناوگانی عملکرد متفاوتی را تجربه کردند. تعداد ایستگاه‌های ناوگانی فعال ثابت مانده، اما در مقابل، ایستگاه‌های عمومی غیرناوگانی با افزایش ۳۲ واحد به رشد قابل‌توجهی دست یافته‌اند.

این رشد در بخش عمومی، به‌ویژه در تهران و کلان‌شهرها، به‌دلیل افزایش سریع کاربران خودرو برقی و گسترش پلتفرم‌های حمل‌ونقل الکتریکی رخ داده است. با این حال، توزیع جغرافیایی ایستگاه‌ها هنوز نامتوازن است و تمرکز مصرف انرژی به‌طور چشمگیری در پایتخت مشاهده می‌شود.

تمرکز مصرف در تهران؛ ۶۲ درصد از انرژی تحویلی کشور

گزارش تحلیلی شارینت نشان می‌دهد که وضعیت ایستگاه‌های شارژ در تهران نسبت به سایر استان‌ها، سهم بسیار بالاتری دارد. توان تجمیعی نصب‌شده در پایتخت حدود ۱۰۳۸.۸ کیلووات است که نزدیک به ۵ درصد بیشتر از مجموع سایر استان‌ها محسوب می‌شود.

تهران به‌تنهایی ۶۶ درصد از کل انرژی تحویلی شبکه شارژ ناوگانی و ۵۲ درصد از انرژی تحویلی شبکه شارژ عمومی غیرناوگانی را به خود اختصاص داده است؛ در مجموع، ۶۲ درصد از کل انرژی الکتریکی تحویلی شبکه شارژ کشور در پایتخت مصرف می‌شود.

این تمرکز مصرف، علاوه بر نشان‌دادن تراکم کاربران در تهران، بیانگر نیاز فوری به توسعه ایستگاه‌های جدید در استان‌های دیگر است تا توزیع عادلانه زیرساخت شارژ خودرو برقی در ایران محقق شود.

شبکه ناوگانی؛ قلب تپنده شارژ برقی کشور

در مهرماه، ناوگان برقی شهری شامل اتوبوس‌های برقی و خودروهای خدماتی، همچنان کاربر اصلی شبکه شارژ شارینت بوده‌اند. حدود ۶۷ درصد از کل انرژی تحویلی شبکه شارژ به ایستگاه‌های ناوگانی اختصاص داشته است. این رقم نشان می‌دهد که ناوگان حمل‌ونقل عمومی همچنان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده انرژی برقی در کشور است.

در این شبکه، اغلب ایستگاه‌ها از شارژر سریع DC استفاده می‌کنند که زمان شارژ کمتر و بازدهی بالاتری دارند. سهم شارژرهای DC در شبکه ناوگانی و عمومی به ترتیب ۷۰ و ۹۸ درصد از کل انرژی تحویلی است؛ در حالی‌که ایستگاه شارژ AC تنها دو درصد از کل انرژی شبکه را پوشش می‌دهد.

مقایسه شارژرهای DC و AC؛ گرایش بازار به شارژ سریع

بررسی آمار تحلیل انرژی شارژ خودرو برقی نشان می‌دهد کاربران ایرانی تمایل بیشتری به استفاده از شارژر سریع خودرو برقی (DC) دارند. در مقابل، شارژرهای کند AC سهم اندکی در بازار دارند.

فعال بودن ۷۰ درصد از شارژرهای DC در برابر ۳۰ درصد از شارژرهای AC نشان‌دهنده آن است که تمرکز اصلی کاربران بر کاهش زمان شارژ و افزایش بهره‌وری است. از سوی دیگر، تعرفه بالاتر شارژ سریع موجب شده ۹۹ درصد از کل درآمد شبکه شارژ کشور به شارژرهای DC تعلق گیرد.

از نظر فنی، شارژرهای DC با ولتاژ بالا مستقیماً باتری خودرو را شارژ می‌کنند و نسبت به AC که از طریق مبدل داخلی خودرو شارژ می‌شود، سرعت بالاتری دارند. این مزیت در ناوگان‌های عمومی، مانند تاکسی‌ها و اتوبوس‌ها، اهمیت دوچندان دارد.

آمار تغییرات انرژی تحویلی شبکه شارژ

در مهرماه، مجموع انرژی تحویلی شبکه شارژ کشور نسبت به شهریورماه ۲ درصد افزایش و نسبت به مردادماه ۶ درصد کاهش را تجربه کرده است. در جزئیات، شبکه شارژ ناوگانی رشد ۲ درصدی و شبکه شارژ عمومی رشد ۴ درصدی را ثبت کرده‌اند.

این نوسانات فصلی معمولاً تحت‌تأثیر دو عامل است: میزان تردد خودروهای برقی درون‌شهری و ظرفیت ایستگاه‌های فعال. در ماه‌های گرم‌تر، کاهش مصرف برق شهری و افزایش رانندگی بین‌شهری معمولاً منجر به افت موقت استفاده از ایستگاه‌ها می‌شود.

رشد کاربران خودروهای برقی و پیامدهای زیرساختی

طبق آمار منتشرشده از سوی شبکه شارژ شارینت، تعداد کاربران فعال خودروهای برقی در کشور طی مهرماه ۱۵ درصد افزایش یافته است. این رشد سریع، زنگ خطری برای زیرساخت‌های فعلی محسوب می‌شود؛ زیرا افزایش خودروهای الکتریکی بدون توسعه متناسب ایستگاه‌ها می‌تواند به ترافیک در ایستگاه‌های شارژ و افزایش زمان انتظار کاربران منجر شود.

در حال حاضر، در تهران برخی ایستگاه‌ها با میانگین زمان انتظار بالای ۳۰ دقیقه روبه‌رو هستند. کارشناسان معتقدند اگر روند رشد کاربران ادامه یابد، احداث ایستگاه‌های جدید به‌ویژه در نقاط پرتردد، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

تحلیل فنی: برتری شارژرهای GB/T در ایران

از منظر فنی، گزارش مهرماه شارینت تفاوت معناداری میان دو پروتکل GB/T و CCS2 نشان می‌دهد. در شبکه شارژ عمومی غیرناوگانی، انرژی تحویلی توسط شارژرهای GB/T حدود ۷۴ درصد بیشتر از CCS2 بوده است. در بخش ناوگانی نیز این اختلاف حدود ۱۳ درصد گزارش شده است.

به‌صورت کلی، در کل کشور میزان انرژی تحویلی شارژرهای GB/T ۳۳ درصد بیشتر از CCS2 است. دلیل این اختلاف، رواج خودروهای برقی چینی در بازار ایران است که عمدتاً از پروتکل GB/T پشتیبانی می‌کنند.

با ورود خودروهای اروپایی و کره‌ای، احتمال رشد تدریجی استفاده از CCS2 در سال آینده وجود دارد. با این حال، برای بهینه‌سازی شبکه شارژ، توسعه ایستگاه‌های چندپروتکله (Dual Standard) پیشنهاد می‌شود تا پاسخ‌گوی هر دو نوع خودرو باشد.

تعرفه و درآمد شبکه شارژ

درآمد حاصل از شارژ خودروهای برقی در ایران نیز به‌طور مستقیم تحت‌تأثیر نوع شارژر است. با وجود آنکه شارژرهای DC تنها بخشی از ایستگاه‌ها را تشکیل می‌دهند، اما به‌دلیل تعرفه بالاتر و تعداد دفعات استفاده بیشتر، ۹۹ درصد از کل درآمد شبکه را به خود اختصاص داده‌اند.

میانگین تعرفه شارژ سریع DC در شبکه شارینت حدود ۱.۸ تا ۲ برابر تعرفه شارژ AC است. کارشناسان پیشنهاد می‌کنند بخشی از درآمد این بخش به توسعه شارژرهای کند AC اختصاص یابد تا امکان شارژ ارزان و ایمن برای خودروهای شخصی بیشتر فراهم شود.

انرژی الکتریکی تحویلی و نقش ناوگان برقی شهری

در حال حاضر، ناوگان برقی شهری سهمی بیش از دوسوم از مصرف انرژی شارژ کشور دارد. اتوبوس‌های برقی، تاکسی‌های ناوگانی و خودروهای خدمات شهری بیشترین استفاده را از شارژرهای سریع DC دارند.

این تمرکز نشان می‌دهد که برنامه‌های توسعه ناوگان عمومی الکتریکی در مسیر درستی قرار گرفته است، اما در عین حال فشار قابل‌توجهی بر ظرفیت ایستگاه‌های شارژ شهری وارد می‌کند. به همین دلیل، تحلیل‌گران انرژی توصیه می‌کنند برنامه‌های شارژ ناوگانی از شبکه عمومی جدا و با زیرساخت اختصاصی مدیریت شوند تا توسعه حمل‌ونقل برقی شهری با پایداری بیشتری ادامه یابد.

جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده زیرساخت شارژ خودرو برقی در ایران

تحلیل داده‌های مهرماه شبکه شارینت نشان می‌دهد رشد ظرفیت ایستگاه شارژ در مسیر صعودی قرار گرفته، اما با توجه به افزایش سریع تعداد کاربران، فاصله میان عرضه و تقاضا همچنان قابل توجه است.

تمرکز شدید مصرف در تهران (۶۲ درصد کل انرژی شبکه) نشان می‌دهد زیرساخت شارژ خودرو برقی در ایران هنوز توزیع متعادلی ندارد. از سوی دیگر، گرایش ۹۸ درصدی کاربران به شارژ سریع DC، نشانگر ضعف فرهنگ استفاده از شارژرهای کند AC و نیاز به سیاست‌گذاری متوازن است.

در مجموع، آمار رسمی شبکه شارینت حاکی از آن است که ایران وارد مرحله‌ای تازه از گذار انرژی در حمل‌ونقل شده است. رشد ۱۴ درصدی ظرفیت، افزایش ۱۵ درصدی کاربران و سهم ۹۹ درصدی درآمد شارژرهای سریع، نشانه‌هایی از بلوغ تدریجی شبکه شارژ کشور و لزوم برنامه‌ریزی برای احداث ایستگاه‌های جدید، توسعه فناوری شارژ چندپروتکله و پشتیبانی از زیرساخت انرژی پاک در ایران است.