معاینه فنی خودرو در يک دهه
همانطور که می دانیم مراکز معاینه فنی جزو سازمانهای خدمات محور می باشند با توجه به اینکه در اینگونه سازمان ها محوریت اصلی بر رضایتمندی مشتریان استوار است لذا تدوین استاندارد به منظور رعایت قوانین و مقررات از قبل تدوین شده لازم به نظر می رسد تا بتوان مهمترین شاخص در این مراکز یعنی حفظ ایمنی و سلامت و سپس رضایتمندی مشتریان نایل آمد لذا با ارائه این استاندارد علاوه بر شاخص ذکر شده خواهیم توانست به معیارهای دیگر که از فلسفه های وجودی مراکز معاینه فنی در کشور می باشد نایل گردیم یعنی دست یابی به هوای پاک و عاری از آلودگی، محیط زیست سالم و مهمتر از همه ایمنی و سلامت شهروندان با که با تردد خودروهای ایمن حادث خواهد شد.
پیشنهاد کاربران:
در ابتدا به تاریخچه مختصری از چگونگی پیدایش و ایجاد مراکز معاینه فنی در کشور و چگونگی سازماندهی این مراکز توسط سازمان های متولی از جمله وزارت کشور، سازمان همیاری ها و دهیاری ها و اتحادیه حمل و نقل همگانی کشور می پردازیم و سپس به روند گسترش و توسعه این مراکز در یک دهه گذشته خواهیم پرداخت.
در سال 1353 برای اولین بار موضوع بررسی آلایندگی و سلامت خودروها بطور رسمی مطرح گردید در قوانین راهنمایی و رانندگی انجام معاینه فنی الزام شد با این حال با توجه به مواردی چون تغییرات شدید قیمت بنزین تغییرات اساسی در این حوزه تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی رخ نداد و در سال 1372 با تشکیل ستاد مرکزی معاینه فنی خودرو های تهران زیر نظر معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران تشکیل گردید با تصویب بیانیه ای تحت عنوان هوای پاک در مجلس شورای اسلامی در سال 1374 موضوع جدی تر تلقی گردید از همین سال تجهیز 93 تعمیرگاه مجاز به 100 دستگاه سنجش و تست آلودگی هوا آغاز گردید و در سال 1375 شرکت گسترش معاینه فنی تهران تعداد 1900 دستگاه خودرو عمومی را با اعطای تسهیلات دو گانه سوز نمود و به نوعی گام مهمی در راستای کاهش آلودگی هوا بر داشته شد و در نهایت در سال 1378 طرح تاسیس مراکز معاینه فنی بررسی و یک سال بعد اولین مرکز معاینه فنی مکانیزه در پارکینگ بیهقی تهران تاسیس گردید.
لذا از آن تاریخ تاکنون بر گسترش کمی مراکز معاینه فنی تاکید شده و از نقطه نظر کیفی چندان تغییرات قابل چشمگیری در این حوزه صورت نپذیرفته است و تنها با تهیه و تدوین یک آیین نامه اجرایی نحوه انجام و صدور معاینه فنی خودروها از سال 1383 به بعد بسنده شده که با ویرایش و تغییراتی که در سالهای 1393 و 1395 در آن صورت گرفته و از طریق وزارت کشور به استانداریهای سراسر کشور ابلاغ شده است و همچنین با تشکیل ستاد های مرکزی معاینه فنی در معاونت های حمل و نقل و ترافیک استانداری ها و با عضویت نمایندگان راهور و همچنین محیط زیست بر عملکرد مراکز معاینه فنی نظارت می نمایند.
باتوجه به اینکه در حال حاضر در حدود 650 مرکز معاینه فنی سبک و تعداد 165 مرکز معاینه فنی سنگین در کشور در حال فعالیت می باشد که در حال حاضر اقدامات صورت گرفته در یک دهه گذشته مربوط به خودروهای سبک و سنگین به شرح ذیل می باشد:
- تدوین دستورالعمل ماده 3 آیین نامه اجرایی نحوه انجام و صدور معاینه فنی خودرو
- راه اندازی سامانه سیمفا به منظورتست و آزمون آنلاین خودروهای سبک و سنگین
- آزمون هیدرو استاتیک مخازن CNG خودروهای دوگانه سوز سبک
- صدور گواهی سلامت درخصوص خودروهای دوگانه سوز تبدیل کارگاهی
بنابراین با توجه به اقدامات صورت گرفته و در خور تحسین تدوین یک استاندارد و همچنین ارایه یک الگوی مناسب جهت ارزیابی بر عملکرد و نحوه پایش فعالیت این مراکز از موضوعات مهم و قابل تامل می باشد تا بتوان به صورت یک فرآیند سیستمی و منسجم و با بهره گیری از الگوی مناسب و علمی برعملکرد آنها نظارت کرد. لذا به همین منظور در راستای تدوین و تنظیم استاندارد مراکز معاینه فنی موضوعات ذیل می بایست در نظر گرفته شود.
- استقرار سیستم مدیریت کیفیت ISO 9001
- رعایت نظام آراستگی محیط کار
- تدوین آیین نامه های پذیرش و ترخیص خودرو
- دستورالعمل توسعه و مکان یابی و جانمایی مراکز معاینه فنی در شهرها
- تهیه و تنظیم نقشه جامع و منسجم برای ارایه به متقاضیان بر اساس تعداد خطوط معاینه فنی
- تهیه نرم افزار جامع در مراکز معاینه فنی به منظور محاسبات مالی و آماری
- استقرار سیستم نظرسنجی از مشتریان و راههای ارتباط با ایشان CRM
یکی از مواردی که می بایست در استاندارد سازی مراکز معاینه فنی در نظر گرفته شود ایجاد نظام ارزیابی بر عملکرد ایشان و تشویق و تنبیه مراکز خواهد بود که می توان در پریودهای زمانی شش ماهه یعنی دو بار در سال انجام پذیرد این ارزیابی بر اساس شاخص های ذیل صورت خواهد پذیرفت که بطور مستقیم در پایش عملکرد مراکز معاینه فنی تاثیرگذار خواهد بود.
- رعایت رعایت حقوق مصرف کنندگان و دستورالعمل ابلاغی وزارت صنایع
- رضایتمندی مشتریان
- عملکرد مدیران مراکز معاینه فنی
باید در نظر داشت که این امر مهم می بایست توسط یک سازمان بیطرف و ثالث که در حوزه ارزیابی مراکز خدمات خودرویی سابقه فعالیت داشته و تجربه خوبی در ارزیابی سازمانهای خدماتی دارد صورت گیرد و می دانیم که این امر در خصوص نمایندگیهای خدمات پس از فروش خودروسازی در کشور که توسط سازمان بازرسی و کیفیت استاندارد ایران ISQI صورت می گیرد لذا قبل از تهیه و تدوین این استاندارد نیازسنجی هایی صورت خواهد گرفت که نقش اساسی و پایه ای در این موضوع ایفا خواهد نمود و بدین منظور تشکیل یک کمیته فنی با حضور افراد متخصص در این حوزه با بهره گیری از افراد صاحب نظر و با تجربه می تواند بر کیفیت این موضوع بیافزاید که این کمیته علاوه بر تهیه و تدوین استاندارد مراکز معاینه فنی کشور میتواند بعنوان یک مرجع به منظور تطبیق نمودن قوانین و مقرارت مورد در خواستی از سازمانهای متولی از جمله محیط زیست، اداره استاندارد، وزارت کشور و سازمان شهرداری ها و دهیاریها که به طور ناگهانی به مراکز معاینه فنی ابلاغ می گردد اظهار نظر نموده و شرایط واقعی جامعه و میزان کیفیت خودروها را با توجه به خواسته سازمانهای مذکور بررسی و اظهار نظر نماید و از درگیری و بروز اختلاف فی مابین رانندگان و مراکز معاینه فنی جلوگیری نماید و پس از تهیه و تدوین به منظور اظهار نظر در خصوص کیفیت و یا ایجاد تغییرات به مدیران سازمانهای متولی امر معاینه فنی ارسال خواهد شد که این موضوع پس از اخذ تاییدیه نهایی هنگام مراجعه افراد به منظور اخذ مجوز و راه اندازی مرکز معاینه فنی خودرو به صورت یک مرجع قابل استناد به ایشان تحویل خواهد شد باید در نظر داشت این اتفاق در این حوزه دیر یا زود می بایست به وقوع بپیوندد.
نویسنده: محمدجواد شریفی
