خودرو دوباره کالای سرمایهای شد؟
از صف ثبتنام تا رکود معاملات
ویکیشاپ را در گوگل منتخب کنید
گزارشهای تازه بازار خودرو از وضعیتی خبر میدهند که در آن، بعضی مالکان برای حفظ ارزش پول فروش را عقب میاندازند، مصرفکنندگان با محدودیت بودجه روبهرو هستند و طرحهای فروش کارخانه همچنان متقاضی میلیونی دارند. کنار هم قرار گرفتن این رفتارها، موضوع بازگشت نگاه سرمایهای به خودرو را مطرح کرده است؛ اما چگونه میتوان استقبال از ثبتنام را با کمرونقی معاملات توضیح داد و افزایش قیمتها چه معنایی برای مالک و خریدار دارد؟
چرا بعضی مالکان فروش خودرو را عقب میاندازند؟
مسیح فرزانه، کارشناس صنعت و بازار خودرو، در گفتوگو با ایسنا از نگهداری بخشی از خودروهای وارداتی در پارکینگها با هدف حفظ ارزش پول خبر داده است. در این نگاه، مالک هنگام تصمیم به فروش، هزینه خرید دوباره خودرو را هم در نظر میگیرد؛ نگرانی او این است که فاصله میان فروش و خرید بعدی، توان جایگزینکردن داراییاش را کاهش دهد.
این رفتار میتواند به تعویق فروش منجر شود، حتی اگر مالک نیاز فوری به استفاده از خودرو نداشته باشد. البته اظهارات این کارشناس، سهم چنین مالکانی را از کل بازار مشخص نمیکند؛ بنابراین نمیتوان نگهداری خودرو با انگیزه سرمایهای را به همه دارندگان خودرو تعمیم داد.
چرا قیمت خودرو بالا میرود، اما معامله کمرمق میماند؟
بررسی دنیای اقتصاد از فاصله اول تا شانزدهم شهریور، رشد متوسط حدود ۱۳ درصدی قیمت خودرو را گزارش میکند. این تغییرات میان گروههای مختلف یکسان نبوده است. نوسان ارز بر هزینه جایگزینی خودرو و انتظار فروشندگان از قیمت آینده اثر میگذارد، درحالیکه بودجه خریدار الزاماً با همان سرعت تغییر نمیکند.
گزارش «تغییر معادلات در بازار خودرو» نیز به فاصله میان قیمت پیشنهادی و مبلغ مورد پذیرش خریدار اشاره دارد. در چنین وضعیتی، افزایش عدد آگهی لزوماً به معامله منتهی نمیشود. برای شناخت قیمت قابل فروش، باید پیشنهادهای چند فروشنده و معاملات خودروهای مشابه را کنار هم بررسی کرد.
صف میلیونی ثبتنام چه تفاوتی با تقاضای بازار دارد؟
در مرحله اخیر فروش ایرانخودرو، بیش از دو میلیون نفر برای ظرفیت ۲۵ هزار و ۲۰۰ دستگاه ثبت درخواست کردند. این استقبال نشان میدهد خرید از کارخانه همچنان جذابیت دارد؛ بهویژه زمانی که قیمت آن با بازار فاصله دارد و ثبت درخواست اولیه نیز به مسدودسازی حساب بانکی نیاز ندارد.
بااینحال، ثبت درخواست با پرداخت کامل وجه تفاوت دارد. فرد ممکن است برای تأمین نیاز مصرفی یا استفاده از فرصت خرید ارزانتر ثبتنام کند و تصمیم مالی نهایی را پس از مشخصشدن نتیجه بگیرد. بنابراین آمار متقاضیان، بهتنهایی تعداد سرمایهگذاران یا میزان تقاضای نقدی در بازار آزاد را نشان نمیدهد.
وضعیت تولید و واردات چه اثری بر عرضه دارد؟
بررسی عرضه به تفکیک تولید و واردات نیاز دارد. گزارش آماری تولید، دوره پنجماهه را پوشش میدهد؛ در مقابل، آمار واردات نقلشده در دنیای اقتصاد از ورود خودروهای بیشتر نسبت به مدت مشابه سال قبل حکایت دارد. این دو روند را نمیتوان با یک تعبیر کلی توصیف کرد. همچنین تعداد خودروهای واردشده، بهتنهایی زمان عرضه، ترکیب مدلها و دسترسی خریداران به آنها را مشخص نمیکند.
| شاخص | پنج ماه نخست ۱۴۰۵ | مدت مشابه سال قبل | تغییر |
| تولید کل خودرو، مطابق گزارش آماری منتشرشده | ۲۶۹ هزار و ۷۱۴ دستگاه | ۴۱۴ هزار و ۳۲۴ دستگاه | کاهش حدود ۳۴٫۹ درصدی |
| واردات خودرو، مطابق آمار نقلشده از وزارت صمت | حدود ۲۵ هزار دستگاه | حدود ۱۹ هزار دستگاه | افزایش حدود ۶ هزار دستگاه |
آیا همه خودروها به یک اندازه نقدشوندهاند؟
نقدشوندگی برای مالک یعنی بتواند در زمان مورد نیاز، خریدار پیدا کند و خودرو را با مبلغ مورد انتظار بفروشد. صرف بالا بودن قیمت پیشنهادی، چنین امکانی را تضمین نمیکند. وضعیت خدمات پس از فروش، دسترسی به قطعات و شناخت خریداران از یک مدل نیز میتواند بر تصمیم خرید اثر بگذارد.
رضوان علیجانی، پژوهشگر صنعت خودرو، در تحلیل منتشرشده در دنیای خودرو، نگرانی از فروش مجدد، هزینه باتری و دسترسی به شارژ و خدمات را از موانع تقاضای خودروهای برقی میداند. این مثال نشان میدهد هنگام بررسی نقش سرمایهای خودرو، باید وضعیت هر گروه و مدل را جداگانه در نظر گرفت.
بالا رفتن قیمت خودرو چقدر به معنای حفظ ارزش پول است؟
برای ارزیابی نتیجه مالی مالکیت، قیمت خرید باید با مبلغ واقعی فروش و هزینههایی مانند بیمه، نگهداری، تعمیرات و انتقال مقایسه شود. اگر هدف سنجش حفظ قدرت خرید باشد، تغییر سطح عمومی قیمتها در همان دوره نیز اهمیت دارد. عدد بالاتر در آگهی، بهتنهایی پاسخ این محاسبه را نمیدهد.
از مجموع گزارشهای بررسیشده میتوان برداشت کرد که نگرانی از هزینه جایگزینی، انگیزه نگهداری خودرو را در بخشی از بازار تقویت کرده است. بااینحال، اندازه ورود سرمایه تازه به بازار مشخص نیست. آنچه فعلاً دیده میشود، همزمانی انگیزه حفظ دارایی با محدودیت توان خرید است؛ وضعیتی که میتواند فروش خودرو را دشوار کند، حتی وقتی قیمت پیشنهادی آن بالاتر رفته باشد.
